Wednesday, February 7, 2024

๐Š๐š ๐๐ฎ ๐’๐ฎ̂๐ง๐ง๐š ๐‡๐ฅ๐š.




Rรปn a ngui ruai, khawmual tlรขngtluanin,
Ka thinlai hmarpui suar ang a chim ni kha;
Nรชmte'n tlai tin a her chhuak ลฃhin e. 

Pรปkpui angin ka hmu thim ruai ruai,
Ka chรปn lรชnna chรปl ram fan chรขngin;
Kan nun puan ang a hlui thei lo'ng e. 

Awmhar tinkim ka dawn zo lo ve,
Suihlung tilรชng pualchang rual mual an liam e;
Zatlรขng lam kaia ka zuk hmuh le. 

Min tuarpui thiam lo ka chรปn ngaih chu,
Zuapa, lung a lรชng zan thla รชng zรขm kรขrah;
Phunchawng lelthรขng ลฃahna kan vuan e. 

Hlimte'n lรชn lai ni a liam zo ta,
Ka ngai mang e kan sul i hnu mual liam lo;
Chรปl hnu'n ngaiin mi au ve ang maw?

Thursday, January 25, 2024

๐‹๐ฎ๐ง๐  ๐š ๐ฅ๐ž̂๐ง๐  ๐ž̂๐ฆ ๐ž !

 



A tuarah Partรช ka zuau em ni le?
Tleitir tuaitir rimtui lรชng heuh heuhah,
Dรฎ zรปnlรชng ka tleng, a kiang thei lo.


Chung turnipui chhuak tรปr ka ngai ngam lo,
Thangvรขna romei zรขm chiai tรปr nรชn hian;
Tuarhar mi รป, ka lung a lรชng รชm e.


Ni chhun a rei leh ruai ruai dawn mang e,
Phu loh zรปn ngaiin laikhum thleh nรชmah;
Tawnmang ka chhรขl leh nang e lunglรชn vang.


Friday, November 24, 2023

๐พ๐‘Ž ๐‘๐‘ข,



๐ผ ๐‘˜๐‘Ž๐‘™ ๐‘ก๐’‰๐‘ข๐‘ก ๐‘‘๐‘Ž๐‘›๐‘–๐‘› ๐‘š๐‘– ๐‘Ÿ๐‘ข๐‘› ๐‘’̂๐‘š ๐‘ฃ๐‘Ž๐‘›๐‘”๐‘–๐‘›,

๐‘†๐‘ข̂๐‘›๐‘›๐‘Ž ๐‘š๐‘–๐‘ก๐‘ก๐‘ข๐‘– ๐‘˜๐‘Ž ๐‘“๐‘Ž๐‘Ÿ๐‘ก๐‘–๐‘Ÿ ๐‘™๐‘œ ๐‘›๐‘Ž๐‘›๐‘” ๐‘’,

๐ผ ๐‘Ÿ๐‘ข๐‘Ž๐‘›๐‘” ๐‘๐‘Ž๐‘ค๐’‰ ๐‘ก๐’‰๐‘™๐‘Ž๐‘›๐‘Ž๐’‰ ๐‘˜๐‘Ž ๐‘ง๐‘Ž๐‘™๐’‰ ๐‘๐’‰๐‘Ž๐‘™ ๐’‰๐‘’๐‘˜ ๐‘™๐‘œ,

๐‘€๐‘–๐‘ก๐‘ก๐’‰๐‘– ๐‘๐‘Ž๐‘›๐‘”๐‘๐‘Ž̂๐‘Ÿ ๐‘๐‘Ž๐‘ค๐’‰ ๐‘˜๐‘Ž ๐‘ก๐’‰๐‘™๐‘–๐‘Ž๐’‰ ๐‘™๐‘œ'๐‘›๐‘” ๐‘๐’‰๐‘’ ๐‘Ž,

๐‘๐‘’๐‘š๐‘Ÿ๐‘Ž̂๐‘›๐‘” ๐‘๐‘ข๐‘Ž๐‘›๐‘–๐‘› ๐‘˜๐‘Ž ๐‘ก๐‘ข๐‘Ž๐‘š๐’‰๐‘™๐‘Ž๐‘ค๐‘š ๐’‰๐‘’๐‘˜ ๐‘™๐‘œ'๐‘›๐‘” ๐‘๐’‰๐‘’,

๐พ๐‘Ž ๐‘ก๐’‰๐‘–๐‘›๐‘™๐‘ข๐‘›๐‘” ๐‘™๐‘’๐‘– ๐‘˜๐’‰๐‘’๐‘˜๐‘Ž๐’‰ ๐‘ง๐‘Ž๐‘ค๐‘˜ ๐‘– ๐‘Ÿ๐‘ข๐‘Ž๐‘›๐‘” ๐‘ง๐‘Ž๐‘™๐’‰๐‘–๐‘›,

๐‘‡๐‘–๐‘๐’‰๐‘ข๐‘Ž๐‘›, ๐‘‘๐‘Ž๐‘š ๐‘๐’‰๐’‰๐‘ข̂๐‘›๐‘”๐‘–๐‘› ๐‘˜๐‘Ž ๐‘ ๐‘ข̂๐‘› ๐‘‘๐‘Ž̂๐‘ค๐‘› ๐‘๐’‰๐‘’ ๐‘›๐‘–๐‘Ž,

๐ถ๐’‰๐‘ข๐‘ก๐‘–๐‘› ๐‘›๐‘Ž๐‘›๐‘” ๐‘๐‘Ž๐‘ค๐’‰ ๐‘˜๐‘Ž ๐‘ฃ๐‘Ž๐‘›๐‘ก๐‘–๐‘Ÿ๐’‰๐‘˜๐‘œ๐’‰ ๐‘›๐‘–๐‘–๐‘›,

๐พ๐‘Ž ๐‘˜๐‘Ž๐‘™, ๐‘˜๐‘Ž ๐‘™๐‘ข๐‘ก ๐‘™๐‘’๐’‰ ๐‘๐’‰๐’‰๐‘ข๐‘Ž๐‘˜ ๐‘š๐‘– ๐‘ฃ๐‘’๐‘›๐‘” ๐‘›๐‘Ž๐‘›๐‘” ๐‘๐’‰๐‘’.

๐“๐ก๐ž ๐‘๐š๐ฉ๐ž ๐จ๐Ÿ ๐‹๐ฎ๐œ๐ซ๐ž๐œ๐ข๐š ๐›๐ฒ ๐–๐ข๐ฅ๐ฅ๐ข๐š๐ฆ ๐’๐ก๐š๐ค๐ž๐ฌ๐ฉ๐ž๐š๐ซ๐ž




๐“๐ก๐ฎ๐ก๐ฆ๐š - 510 BC niin Rome sipai hotu Sextus-a, chutih hun laia Rome lal Lucius Tarquinius-a fapa ni bawk chuan nu zahawm leh hmelลฃha tawpthang, a sipai pui Collatinius-a nupui Lucrecia chu a chenna in aลฃanga ru chhuakin a pawngsual ta a.

Lucrecia-i chuan a pa leh a pasal kovin amah pawngsualtu laka phuba la ngei turin thu a intiamtir ta a ni. Tichuan, amah pawngsualtu hming sawi chhuakin, chemte a la a. Amah leh amah a invit hlum zui ta a ni.

Lucrecia-i pa leh a pasal te chuan Rome mipuite thinlung chawk thovin, an lal chu an paihthla ta a. Tichuan, a vawi khat nรขn Rome chu mipui rorรชlna hnuaiah a lo awm phah ta a ni. He thil thleng chungchang hi William Shakespeare-a chuan, Narrative Poem (thawnthu anga phuah hla hril) hmangin a lo phuah chhuak ta a ni.

๐๐จ๐ž๐ญ๐ซ๐ฒ ๐™๐ข๐š๐ซ๐š̂๐ง๐  - He hla hrilah hian Stanza (hla chรขng) 265 zet awmin, stanza khatah hla tlar 7 zel an awm a. A vaiin hla tlar 1855 zet an awm tihna a nih chu! Shakespeare-a hian Lucrecia phuah nรขn Rhyme Royal a hmang a ni.

Chaucer-a khรขn 'Troilus and Criseyde' narrative poem-ah he poetry ziarรขng hi a hman bawk avangin, a chรขng chuan Troilus Stanza tih a ni bawk ลฃhin.

Rhyme Royal-ah chuan hla chรขng tinah tlar 7 zel awmin, a rhyme scheme chu ababbcc a ni. Iambic Pentameter (thumal pahnih ri sรขng leh hniam a rem) hman niin, tlar tin hi lambi 10 zel hmanga rem a ni.

He hla hrilah hian zirlai ลฃha tak tak thur chhuah tur a tam hle a. Chutih rualin thu leh hla mawina leh rilna, Shakespeare-a zia hmuh tur hla chรขng tinah an awm bawk. Narrative poem lamah hian Mizote hi kan la pachhe hle rih chu a nih hi.

๐…๐ข๐ ๐ฎ๐ซ๐ž ๐จ๐Ÿ ๐ฌ๐ฉ๐ž๐ž๐œ๐ก - Lucrecia kaltlang hian Shakespeare-a thu thiamzia, hla rua a chheh thiamzia kan hmu chho leh mawlh mawlh a. Tlem azawng lo tarlang ta ila.

Hla tlar tina thumal hmasa ber consonant thumal hmanga rem phei diat diat, Alliteration hmuh tur tam tak zingah hla hril chรขng 9-na hi lo en ta ila.

From Venus’ doves doth challenge that fair field;
Then virtue claims from beauty beauty’s red,
Which virtue gave the golden age to gild
The coward captive vanquished doth yield
So guiltless she securely gives good cheer

Tlar hmasa berah dd leh ff hmanna hi kan hmu em? Doves leh doth, fair leh field kan hmu a. A dawtah bb, a dawt lehah ggg, chutiang zelin cc, sss, gg consonant hman nawnna kan hmu a nih hi.

Sapin Anaphora an tih mai, thumal inang hmanga ลฃawngkam khat (clause) rem pawh hmuh tur an awm nual.

Hla hril chรขng 7-naah hei hi kan hmu -

His honour, his affairs, his friends, his state

His tih thumal hman diat diat a nih dan a lo lang a. Hla hril tlar 588-naah pawh my tih hmanna kan hmu bawk -

Be moved with my tears, my sighs, my groans.

Hla hril tlar 981-985 chhova 'Let him have time' a hman dante hi pui tak a ni!

Let him have time to tear his curled hair,
Let him have time against himself to rave,
Let him have time of Time’s help to despair,
Let him have time to live a loathed slave,
Let him have time a beggar’s orts to crave.

Sapin Apostrophe an tih, hmuh theih loh thil, mihring boral tawh, hmun bik suangtuahna leh va sawinna kan hmu nual bawk.

A chunga thil thleng rรขpthlรขk tak vanga Lucrecia-i lungchhiatna thu hla puanchhuah nรขna, Apostrophe a hman dante mawlh hian min ti mรผr sรฉng sรฉng thei nia maw le!

Opportunity, Time leh Day a hman dan hi lo en ve teh -

O Opportunity! thy guilt is great,
Mis-shapen Time, copesmate of ugly Night,
Revealing day through every cranny spies...

Tehkhinthu, metaphor a han hman dante mawlh hi a themthiam thlak teh asin!

Unlock’d the treasure of his happy state,
What priceless wealth the heavens had him lent

tiin, Collatine-a nupui tehkhin nรขn treasure leh priceless wealth a han hmang zaih a, a nupui hlutzia leh chawimawi thiamzia hi!

Sable Night, mother of Dread and Fear

tihah Zan thim chu Nu angin a rawn tehkhin hlauhawm thiam zet mai.

Shame folded up in blind concealing night,
When most unseen, then most doth tyrannize

tihah thung chuan mi nunrawng ber tehkhin nรขn Shame a rawn hmang thung a, a hmang fuh teh e!

Thumal inletling thรกwk hmanga thumal awmze nei phuah kawngah Shakespeare-a chungnunzia kan hmu leh a. Oxymoron mawi zet zet a hmanna lo en ila -

earthly saint,
poorly rich,
O modest wantons! wanton modesty!

Personification, thil hmuh theih loh emaw eng thil emaw hmanga mihring khaikhinna/tehkhinna a hman dan lo en ta ila -

And wilt thou be the school where Lust shall learn?
Must he in thee read lectures of such shame?

tihah hian tisa chรขkna รขwmkhauh tak chu, zirlai naupang angin a rawn khaikhin/tehkhin zaih mai a nih hi!

Shakespeare-a aia thu uar (hyperbole) thiam, imagery hmang thiam ka la hmu lo. A hnuaia hla chรขng ka chhiar zawng ringawt pawhin, ka mitthlaa ka thil hmuhte chuan min ti mur sung sung thei nia maw le!

O comfort-killing Night, image of hell!
Dim register and notary of shame!
Black stage for tragedies and murders fell!
Vast sin-concealing chaos! nurse of blame!
Blind muffled bawd! dark harbour for defame!

E khai! Rin aiin a lo thui leh ta duah mai. He hla hril kal tlanga zirlai ngaihnawm tak takte pawh kan la en hman si lo. Hla thu mawi tak takte lah ka la phawrh bawk si lo. Lucrecia-i phuba lak a nih dante pawh!

Eng pawh ni se, nidangah chungte chu kan la thlir za leh thei turah ngai mai ang aw. A mood-a chen hi a awlai ta lo hle a. Ka ลฃhiannuin duhsak taka Complete Works of Shakespeare mi leisakna pawh, kum tam a ni ta.

Lucrecia bakah Venus & Adonis-te hi han thlurbing a chรขkawm takzet a. Mahse, khรขwl thluak nei khawvelah, Social Platform hrang hrang avangin thu leh hla chhiar peih tak tak kan vรขng ta hi, a pawi ngawt a lo ni e.

๐Š๐š ๐๐ฎ ๐Š๐ก๐š !




(๐พ๐‘Ž ๐‘›๐‘ข ๐‘‘๐‘ข๐’‰๐‘ก๐‘Ž๐‘˜, ๐‘ฃ๐‘Ž๐‘ค๐‘–๐‘–๐‘› ๐‘– ๐‘ก๐’‰๐‘–๐’‰ ๐‘๐’‰๐‘Ž๐‘š๐‘๐’‰๐‘Ž ๐‘๐’‰๐‘Ž̂๐‘˜๐‘Ž๐’‰ ๐’‰๐‘–๐‘Ž๐‘› ๐‘–๐‘› ๐’‰๐‘›๐‘ข๐‘Ž๐‘–๐‘ก๐‘’ ๐‘›๐‘’๐‘›, ๐‘›๐‘Ž๐‘›๐‘”๐‘š๐‘Ž๐’‰ ๐’‰๐‘Ÿ๐‘–๐‘Ž๐‘ก ๐‘Ÿ๐‘’๐‘›๐‘” ๐‘›๐‘Ž̂๐‘› ๐‘๐’‰๐‘Ž๐‘ค๐’‰๐‘™๐‘ข๐‘– ๐‘˜๐‘Ž๐‘› ๐’‰๐‘Ž๐‘› ๐‘˜๐‘–๐‘™๐’‰๐‘œ ๐‘Ž๐‘›๐‘” ๐‘’ ๐‘Ž๐‘ค. ๐พ๐‘Ž๐‘› ๐‘›๐‘”๐‘Ž๐‘–๐‘–๐‘› ๐‘˜๐‘Ž๐‘› ๐‘ก๐’‰๐‘™๐‘Ž๐’‰๐‘™๐‘’๐‘™ ๐‘ฃ๐‘Ž๐‘ค๐‘›๐‘” ๐‘ฃ๐‘Ž๐‘ค๐‘›๐‘” ๐‘๐’‰๐‘’ ๐‘Ž. ๐พ๐‘Ž๐‘› ๐‘˜๐’‰๐‘ข๐‘Ž ๐‘Ž ๐’‰๐‘Ž๐‘Ÿ ๐‘’̂๐‘š ๐‘’̂๐‘š ๐‘Ž ๐‘›๐‘– ๐‘ ๐‘– ๐‘Ž. ๐‘€๐‘Ž๐’‰๐‘ ๐‘’, ๐‘š๐‘–๐‘› ๐’‰๐‘Ž๐‘› ๐‘›๐‘”๐‘Ž๐‘–๐’‰๐‘ก๐‘ข๐‘Ž๐’‰ ๐‘™๐‘ข๐‘ก๐‘ข๐‘˜ ๐‘™๐‘œ ๐‘™๐‘Ž, ๐‘ƒ๐‘Ž๐‘ก๐’‰๐‘–๐‘Ž๐‘› ๐‘˜๐‘Ž๐‘› ๐’‰๐‘›๐‘’๐‘›๐‘Ž๐’‰ ๐‘Ž ๐‘Ž๐‘ค๐‘š ๐‘’. ๐พ๐‘Ž ๐‘๐‘Ž ๐‘’๐‘Ÿ๐‘Ž๐‘ค๐’‰๐‘–๐‘› ๐‘Ž ๐‘›๐‘”๐‘Ž๐‘– ๐‘ง๐‘ข๐‘Ž๐‘™ ศ›๐’‰๐‘–๐‘› ๐‘๐’‰๐‘’ ๐‘ ๐‘– ๐‘Ž, ๐‘š๐‘Ž๐‘›๐‘” ๐‘™๐‘Ž๐‘š๐‘Ž๐’‰ ๐‘Ž ๐‘Ÿ๐‘’๐‘š ๐‘๐’‰๐‘ข๐‘Ž๐‘› ๐‘™๐‘œ ๐‘ก๐‘™๐‘Ž๐‘ค๐’‰ ๐‘ฃ๐‘’ ศ›๐’‰๐‘–๐‘› ๐‘ก๐‘Ž ๐‘๐’‰๐‘’ ๐‘Ž๐‘ค)

Ka nu fakna thu ka ziak ngai em ni? A nih loh leh mi nute aia a chungnunna reng ka ziak tawh ngai em? A chanchin ziah tuma ka kut fรนk, vawi tam ka bengdai ศ›hin a. A chanchin kimchang ziak turin, lehkhapuanin a daih hian ka ring lova ni!

Mite'n amah an fakna leh, an chawimawina lo ri chhuakte chu ka duhtรขwk รชm รชm ศ›hin. Mahse, anni meuh pawhin ka nu kha a kim lovin an hria a. A kim lovin a chanchin an sawi ศ›hin si a. Keiina sawi mawi chawp leh fak der ngai hauh lovin, a nun hmangin KA NU a nihna a lo lantir tawh a nih kha!

๐…๐š๐ฉ๐š 5 ๐ž๐ง๐ค๐š๐ฐ๐ฅ ๐ฉ๐ฎ๐ข๐ญ๐ฅ๐ข๐ง๐ ๐ญ๐ฎ ๐š ๐ง๐ข -

Ka nu kha kum 19 a nihin, sawrkar hna a thawk der tawh a. Mipa hlir 5 nei si khรขn, vawi khat mah awmpui a la lo! Nitin a sawrkar hna thawk chung khรขn, keini a fate kha tlin takin min enkawl theih piahah, ka pa pate unau zinga mi ka pu Hranga a la enkawl zui bawk!

Ka pu Hranga lah zun leh ek cheh mai ศ›hin, puitling taksa pu si a naupang chhia ang maia khawsa ศ›hin a ni. Kan naupan lai hian kohhranah a inhman รชm รชm ka hre ngai lo. In lamah rinawm takin min kilkawiin, min hlatsan ngai lo a nih kha. Zanah min lensan ngai lo a, arpuiin a note a uap angin min uap tlat ศ›hin.

๐‹๐ž๐ก๐ค๐ก๐š ๐š ๐œ๐ก๐ก๐ข๐š๐ซ ๐ง๐š๐ฌ๐š -

Ka nu khรขn lehkhabu a chhiar nasa ศ›hin hle a. Tun thleng hian 80's chho aศ›anga a chhiar tam pawl tak, Reader Digest-te kha kan la dah ศ›ha khiau mai. Chutia nu berin lehkhabu a chhiar peih tak tlat si avangin, keini unau pawhin lehkhabu kan chhiar nasat phah hle a ni. Ka nu kha sap ศ›awng thiam tak niin, ka graduate hnuah pawh sap ศ›awnga harsatna ka neiha ka biakrawn ber a ni reng a ni.

๐๐ฎ ๐ญ๐š๐ข๐ฆ๐š ๐ฅ๐ž๐ก ๐ญ๐ก๐ข๐š๐ฆ ๐ญ๐ก๐ข๐ฅ ๐ง๐ ๐š๐ก ๐š ๐ง๐ข -

Ka nu kha a awm mai mai ngai lo. Ngawi reng hian hna hi a thawk mawlh mawlh reng mai a. Ka nu khรขn thiam thil a ngah hle a. Puan a ศ›huiin puan a tah thiam a. A ศ›ul chuan kawr pawh a zai ve mai thei zel bawk. Chu mai bakah lo lam hna te, cement hna, thlai chin leh lo lam hna engkim kha a khawih thei vek a.

Hman lai Mizo nulain an thiam tur ang zawng zawng, la phiar thlengin a thiam vek a ni ber. Chutih laiin Lady Diana a ngaihsan ศ›hinzia, Jackie Kennedy nena an sam tih dan a entawn nasat ve ศ›hinzia kha! Mi inzir mi a nih avangin, a thiam loh pawh kha a zir chawp zel a. A harsatna sukiang tur tรขwkin a thiam ve mai zel a ni.

๐€ ๐ก๐ซ๐ข๐š๐ญ๐ง๐š ๐š ๐ณ๐š๐ฎ ๐ก๐ฅ๐ž -

Ka nu knowledge kha a zau ngawt mai. India khua leh tuia mi langsar chinte chanchin hi a hre vek emaw ni aw ka ti ศ›hin. Chutih rualin khawvel huapa mi langsar chinte chanchin, khawvel histawri leh ram ropuite chanchin thlengin a hre รชm รชm a nih kha. A thil chhiar tawh hi a theihnghilh mai mai ngai lo ni berin ka hria.

๐Œ๐ข๐ญ๐ž'๐ง ๐š๐ง ๐ง๐ ๐š๐ข๐ง๐š ๐ญ๐ฅ๐š๐ญ ๐ณ๐ž๐ฅ -

Ka nu kha a hnathawhna avangin hmun hran hranah a awm ve lawp lawp ศ›hin a. A va awmna hmun apiangah mite ngainat a va hlawh thei zel a. A thisen zawmpuite ai pawha inpawhna thรปk inzawmna a va neihpui thei zel tlat a ni!

Ka chhรปng leh khat a tihte kha, chรฎ leh kuangah emaw thisenah emaw inlaichinna pakhatmah nei si lo khรขn, an thisen zawmpui ang maiin an ngainain lawm a hlawh thei zel tlat a ni. Khawi hmunah pawh va awm se, ka inpui a nih hi tih theih tur chhรปng leh khat a va chhar thei zel a ni. Naupang aศ›anga a rualpui, pitar putar thlengin ka nu khรขn ngainat a hlawh รชm รชm thei zel a ni.

๐Š๐ก๐š๐ฐ๐ง๐ ๐š๐ข๐ก๐ง๐š ๐ง๐ ๐š๐ก ๐ฆ๐ข ๐š ๐ง๐ข -

Ka nu kha mi berhte te, chanhai leh riangvai te'n an ngaina รชm รชm zel a. Kan inah hian chutiang mite chu zalen takin an lo lรชnglut ศ›hin. Mi harsa zawk leh dinhmun hniam zawkte khawngaih thei mi a ni a. Chawhmeh zuar harsa tak takte tรขn thlengin, thlamuantu duhawm ber a ni ศ›hin.

Ka nu kha a unaute belh ber, an inthlamuanna ve ber a ni a. Chutih rualin ka pa chhรปngte lam pawhin an belh ber, an innghahna kulhpui a ni tlat bawk. Harsatna an tawh reng renga ka nu an rawn punin, a tlanchhe ngai lo.

Nu rilru paukhauh leh mi chak a ni -

A hmel leh a pian han en mai chuan, nu zan mai leh tel fel at kha a ni a. Mahse, a tih tawh loh chinah chuan nu rilru sak ber, a ศ›anna hmun sawhsawn duh map lo a ni thung lawi si! Nu zaidam leh thinnel tak zawng a ni ngei a. Mahse, mipa tam tak aiin a paukhauhin a rorum zawk tih a fapa hian ka hre chiang รชm รชm a ni.

๐Œ๐ข ๐ฉ๐ข๐š๐ง๐  ๐ญ๐ก๐š๐ซ ๐๐ข๐ค ๐ญ๐š๐ค ๐š ๐ง๐ข -

A nunah mite'n Isua an hmuh tlat avangin, keini hian a piang thar tih kan sawi a ngai hran lo. A rawngbawlpuite leh amah belbula hre chiang apiangin a nihna an hai ngai lo a nih kha. Kan naupan lai chuan kohhranah a inhmang lem lo.

Mahse, kan han puitlin hnuah erawh a theihna zawng zawng Krista leh a kohhran tรขn a hmang zo a ni ber. ศšawngศ›ai ngaina mi niin, tu leh fate tรขn chaw ngheia ศ›awngศ›ai ศ›hin, zing ศ›awngศ›ai ศ›hulh khรขt tak niin, a ศ›awngศ›aina kha kei phei chuan ka thlahlel zual ศ›hin.

Chutih rualin bible a cghiar taima รชm รชm bawk. Bible hi mite hriat lohin vawi tam a chhiar chhuak tawh a. Kum tin hian vawi hnih khat tal a chhiar chhuak ngei ngei ศ›hin. Khatia a kumte a han tam tak hnu kha chuan, khawvel lam chanchin ziahna lehkhabu a chhiar nasat รชm รชm ศ›hinte kha thlauhthla fel hmakin, Kristianna kaihhnawih lehkhabu leh bible bak a chhiar ngai tawh miah lo!

๐๐ฎ ๐ก๐š๐ฎ๐ญ๐š๐ค ๐ฅ๐จ ๐›๐ž๐ซ ๐š ๐ง๐ข -

A rawngbawlpuite sawi dan takah, nu thawm zawiawite sia mi ศ›angkai รชm รชm a ni tih sawi hi ka hreh hauh lo. Ka nu khรขn hlawh tam tak a nei chungin, rangkachak leh tlereuh lam chi reng reng a inlei ngai lo a. Thuamhnaw lah ni se, secondhand a uarin man tlawm te te hlir a inbel a. A tlereuh ngainat ber chu Pearl a ni chungin, chu pawh a inlei chuang lo.

A khawsak a hautak lovin, a che awlsam รชm รชm a. Duh ni se, a mit it zawng apiang lei thei a ni. Mahse, chu ai chuan rawngbawlna kawngah sum leh pai nasa takin a hmang zawk ศ›hin a. Mite ศ›anpui turin a inpeih var reng zawk ศ›hin. Engkim tehfungah Pathian a hman tlat tawh avangin, khawvel thilah buaina a nei ngai tawh lo a nih kha.

๐™๐ข๐š๐ก ๐ญ๐ฎ๐ซ ๐ค๐š ๐ฏ๐š ๐ฅ๐š ๐ง๐ ๐š๐ก ๐ž̂๐ฆ -

Ka nu chungchang thuah ziah tur ka va la ngah รชm! Mahse, ka duhtรขwk tawh mai ang e. Ka nu kha mi nute angin langsarin ropui lua lo mah se, keini unau tรขn chuan nu ropui ber a va ni chiang รชm! Hmangaihna leh khawngaihna ngah mi, mi rethei leh chumchhia lainata tuamhlawm ศ›hintu, rawngbawlna kawnga insumkarna nei lo, fate hmangaihtu rinawm ber, kan engkima kan engkim a ni si a.

Mipa hlir ni lo ila zawng, tlemin ka nu boral hian min nghawng nรข lo deuh mahna! Kan hmeichhe neihchhun, chutih ruala kawng tinrenga chhรปngkua kaihruaia enkawltu leh dawmkangtu a nih tlat avangin, ka paho hian kan khua a har tawp thei lo a.

Hma lam pana ke pen kan thiam lo ngang a nih hi. Ka pa khawhar tak ka hmuh a, ka nu vanga a khawhar dan a han sawite hian, ka va hnem thiam lovin ka va lainat ศ›hin รชm! Kum 45 nupa lo ni tawh, hetia amah maia ka pa a han khawsate hi a chรขng chuan hmuh a hreawm ศ›hin. Nasa takin kan ศ›awngศ›aisak leh ngawt ศ›hin a nih hi.

Ka nu, i hmun ruak kalsan hi a zauin a thรปk รชm a, i tel lo chuan chรขng rรชl pawh kan thiam lo a nih hi. Mahse, kan zain hetia van hmun nuama i hahchawl ta hi kan lawmpuiin kan thik mawlh lo che tih i han hre ve reng ศ›hin dรขwn nia.

๐‘ต๐’‚๐’๐’ˆ ๐’Œ๐’‚๐’ ๐’๐’ˆ๐’‚๐’Š๐’‰ ๐’‚๐’‘๐’Š๐’‚๐’๐’ˆ๐’Š๐’ ๐’‘๐’‚๐’๐’ˆ๐’‘๐’‚̂๐’“ ๐’ƒ๐’‚๐’˜๐’“ ๐’Œ๐’‰๐’‚๐’•,
๐‘ซ๐’‚๐’˜๐’๐’ˆ ๐’›๐’Š๐’‚๐’‰ ๐’‚๐’๐’ˆ ๐’๐’Š ๐’Š๐’๐’‚, ๐’•๐’–๐’๐’‚๐’‰ ๐’›๐’†๐’• ๐’›๐’‚๐’˜๐’๐’ˆ,
๐‘ฒ๐’–๐’Ž๐’•๐’๐’–๐’‚๐’๐’‚ ๐’‡๐’‚๐’ ๐’•๐’‰๐’‚๐’Ž ๐’‘๐’‚๐’๐’ˆ๐’‘๐’‚̂๐’“ ๐’‰๐’–๐’‚๐’ ๐’Ž๐’‚๐’˜๐’Š ๐’ƒ๐’†๐’“,
๐‘ท๐’‚̂๐’“ ๐’•๐’Š๐’ ๐’—๐’–๐’๐’๐’‚๐’‚๐’‰ ๐’Œ๐’‚๐’ ๐’๐’†̂๐’๐’ˆ ๐’…๐’‚̂๐’˜๐’ ๐’”๐’Š ๐’‚!

๐‰๐… ๐‹๐š๐ฅ๐๐š๐ข๐ฅ๐จ๐ฏ๐š ๐ฌ๐š๐ฉ ศ›๐š๐ฐ๐ง๐  ๐ญ๐ก๐ข๐š๐ฆ๐ณ๐ข๐š !




JF-a Mizo ศ›awng thiamzia an sawi fo va. A sap ศ›awng thiamzia erawh entirna nena miin an chhawpchhuah, kei chuan ka la chhiar mang hlek lo thung.

Ethel-i, Zarbawihi hnena a lehkhathawnah hian, figure of speech zinga Mizo thu leh hla thiamte'n an hman thiam zen zen loh, antanaclasis chu Dungtawia hian a rawn hmang thiam ngang mai a!

Antanaclasis chu thumal pakhat ni si, sentence-a thu awmze hran daiha hman kawpna hi a ni. Homonymy nen hian ngaihfin loh tur a ni. Homonymy-ah chuan thumal lam rik dan inang, write/right, know/no, waste/waist hmangin sentence siam a ni ศ›hin.

Dungtawia'n Ethel-i hnena thu a thawn hi lo en ta ila.

"Don't snap at me by not sending me you (r) snap"

"But a negative of it should not be denied in the negative"

"Merely dating letters is not necessary unless i can date the one whom i am addressing"

Snap hi sap ศ›awngah chuan thlalak sawina a ni a, chutih rual chiah chuan fik hmawk sawina a ni bawk.

Thu awmze nei mawi tak sawi nรขna snap a rawn hman dan hi, thu leh hla khawvelah hian a รป veng veng teh e!

Thlalak la print chhuah loh sawina negative leh, thil lawmawm loh sawina negative a han thlei kual vel zet hi zawng, a thiam leh lutuk hi sawi vak ngaihna a awm lo!

Hunbi tarlanna ศ›awngkam dating leh, nula tlangval inrimna ศ›awngkam hmanga Ethel-i a han dek kual thiamzia hi, a hun lai khรขn kan Ethel-i hian Dungtawia sap ศ›awng thiamzia hriat fiah phah nรขn, a lo hmu fiah ve thiam ang em tih a ngaihtuah loh theih loh.

Ani hi sap ศ›awng a thiam tih tura pui hi an tam ta viau mai. Mahse, literature khawvela Literary Device (figure of speech) hmang thiam chungchuang, JF-a tualchaina hmuna ring han rawlh phรขk tur awm mi, an thu leh hla aศ›anga tehfung leklam theih tur erawh, kei chuan ka hmu zo mang tlat lo. Ka chhiar tlem vangte pawh a nih ngei ka ring.

Mizo ศ›awng thiam tak tak, an kutchhuak a zira zir tham zawng kan ngah viau mai. Mahse, a ศ›awng neitu zawk sapho khรปm zรกk khawpa sap ศ›awng thiam Zofa erawh, Zoram khawvelah hian an lo tam lo hle tih hi ka hmuh dan a ni e.

๐“๐ก๐ž๐จ๐ฅ๐จ๐ ๐ข๐œ๐š๐ฅ ๐ƒ๐ž๐›๐š๐ญ๐ž - ๐๐š๐ญ๐ก๐ข๐š๐ง ๐“๐ก๐ฎ ๐‘๐š๐ฐ๐ง๐ ๐›๐š๐ฐ๐ฅ๐ง๐š ๐ฏ๐ฌ ๐“๐ก๐ข๐ฅ๐ฆ๐š๐ค ๐‘๐š๐ฐ๐ง๐ ๐›๐š๐ฐ๐ฅ๐ง๐š.


Kan thu chai tur pawimawhzia hi ka sawi uar thiam tรขwk hauh lo mai. Zoram kohhran dรขrthlalang, kan nihna dik tak tarlanna a ni si a. Chuvangin, ngaihtuahna sรชng chunga chiar turin, ka han thurawn hmasa duh che a ni.

Hman ni lรขwk khรขn Frederick-a chuan Lawngtlai leh Siaha lamah, rawngbawlna hlรปng tak va neiin, a sang tel teh meuh camp tinah mi an lut hum hum a. Chutih mรชk laiin Zorama kohhran hrang hrangah, Pathian rawngbawltu dangte pawhin camping leh crusade an nei ve bawk.

Chhimtu erawh an ลฃhahnem lua lo thung! Pathian rawngbawltute ve ve, Baibul thu puangtu ve vete mipui lamin kan bawh nat dan chu, chhim leh hmar ang hlauha inang lo a ni thung. Pakhat chuan tihdam rawngbawlna a kentel laiin, midangte erawh chuan thu chauh an sawi thung.

Thilmak thlentir ลฃhintu rawngbawltu kan bawh huam huam laiin, thu chauh sawi ลฃhin rawngbawltute erawh kam hlut lo tial tial thung. Taksa damna kengtel rawngbawlna kan ngaihsan รชm รชm laiin, thu ngawt sawitute erawh kan hlut lo tial tial ta a nih hi. Pathian thutak ai chuan thilmak kan lawmin, kan dah chungnung ta larh a nih hi.

A ni lah tak a. Kan zui Lal Isua ngei pawhin rawng a han bawl tirh phat ata, thilmak a tih nghal mawlh mawlh avangin mipuite khรขn an bawh huam huam a nih kha. Lal Isua lo lan achin Johana rawngbawlna, thu chauh sawitu rawngbawlna hlรปng hleihzia kha mak tak a ni.

'A thilmak tih zawng zawng an hmuh avangin an lawm a, ring takin an au a...' tiin mipuiin Lal Isua an dawnsawn ลฃhat chhan kan hmu ta reng a ni. Israel fate nen khรขn kan danglam lo, chuvangin dem ngawt chi kan ni bik lo reng a ni.

Lal Heroda meuh pawhin Lal Isua hmuh a chรขk รชm รชm chhan chu, 'A thilmak tih eng emaw tal pawh hmuh a beisei a' tih a ni tlat a ni. Lal Isua'n thilmak a tih chhan ber pakhat chu, 'Isua'n a hnenah, “Chhinchhiahnate leh thilmakte in hmuh loh chuan in ring tawp lo vang,” a ti a' tih a ni. Amah an rin theih nรขn, thilmak tih a ngai tlat a ni.

Frederick-a rawngbawlna mipuiin kan bawh huam huam pawh, kan demawm hran lo e. Mahse, heng thilmak tih kan hmuhte avanga, sual sima nun thara nun phah ta erawh kan tam lua si lo. 'An hmaah chutiang thilmak tam tak ti mah se, amah an ring si lo' tih thu kan hmuh phah ta a ni!

Rawngbawltuin thilmak tih theihna, dam lo tihdam theihna emaw a kawl loh chuan, eng anga thu ลฃha pawh sawi mah se, kohhranho hian hnaih kan chรขk lo tial tial ta mรชk a nih hi. 'A thilmak tih tamna ber khuate chu, an sim loh avangin a hau ta a' tiin, Lal Isua meuh a insum zo ta lova nih kha.

Tirhkoh Paula a lo lang ta a. 'Krista chuan baptist turin mi tir si lo, Chanchin ลขha hril turin mi tir zawk si a' tiin a rawngbawl chhan leh rawngbawl dan min rawn hrilh ta thung. Zoram kohhrante hi thilmakah kan luangliam zawih zawih a. Pathian thutakah erawh kan harh thei lovin, thlarau damna aiin taksa damna thlahlel reng rengin Pathian lam kan hawi zo ta a nih hi!

Faktea (Fam) aลฃanga Frederick-a leh rawngbawltu dang dangte thlengin, kan ramah Pathianin thilmak tam tak a lo ti tawh a. Mahse, kan thlarau nun erawh a ro tulh tulh a. Kan thlarau nun dam lohna pawh a nasa ta tial tial bawk a nih hi! Taksa damna thlahlel reng renga rawngbawltu pan ลฃhin kan nihna chuan, rinnaa ke pentu ringtu leh Pathian thil tih theihna pawt thla thei rawngbawltu hriak thih erawh, min pun belhtir lo nasa ta a nih hi.

Pathian chu a thu-ah a chengin, a thu-ah a nung a. Mahse, Pathian thu kal tlanga mahnia Pathian thilmak tih kan nuna thlentir thei alawi kan awm si lo. Paula anga Chanchin ลขha hril rawngbawlna kengtute'n, thu hmanga rangbawlna kal tlanga mi auh eih har sรขwtzia an sawi ta hial hian, kohhranho dinhmun a tarlang chiang hle a nih hi.

Kumtluana Pathian thilmak tih hmutu Zofate zingah, sima nun thar nei kan pung thei tawh lo a. Kan Pathian thu ngaihthlakte a taka zawma nunpuitu lah, vana rah ang maiin hmuh tur an vรขng ta! Mahse, Pathian thu awihte chauh lo chuan vanram an lut dรขwn si lo. Lal Isua ngeiin, 'Pathian thu hriaa zawmtute hi mi hamลฃha chu an ni' a tih ringtu kan ramah kan tlem tial tial zawng a lo ni e.

Thursday, November 23, 2023

'๐’•๐’†๐’”๐’•๐’‚,๐’Ž๐’̄๐’๐’†̇ / ๐’Ž๐’‚๐’“๐’•๐’š๐’“๐’Š́๐’‚


24 November 2021

Ka tuhrah seng thawm rรขpthlรขk ber mai chu,
Beidawnna leh manganna khรปr thรปk ber,
Tuifinriat mawng ang maia thim chhah mup,
Ni zung rengin a thlen phรขk lohna hmun,

Beiseinain hmรชlma iang min enna,
Beidawnna nun min petu a ni si!
Pathian kutin mi delhna rit khermei,
A mi zilhhauna tawrh har chungchuang ber,

ลขap chhuak thei lova lรปngngaihna vawrtawp,
Chhanna tawng lo ลฃawngลฃai hlan bรขng si lo,
Pathian chauh lo beisei tur dang rรชng awm lo,
Pathian beisei ngam si lohna ka nun!

Hmรชlma pa, ka lairil ber zial tlattu,
Tisa chaknain a phelh zawh rual loh,
Thahrui chak taka mi phuar hlawmtu chu,
Ka nuna chauhna vawrtawp thlentu ngei,

Tlansan ka tum poh leh nghet leh zuala,
Mi chhuah zalen tumna reng nei lo chu!
Tu hringfa chuan nge ka tawrhna hre thiam?
Hmeichhe hrin tuin nge hmu thiam ngai ang?

Vaivut hrin tu chuan nge chhiar thiam ngai ang?
Chhula keu tawh phawt zingah tu mah rรชng,
Ka chhรปngril manganna leh lรปngngaihna,
Hmu fiaha hre fiah thiam rรชng an awm lo'ng!

Thรขwk lรขk tinin chauh leh zualna nunah,
Thihna kawngkรข min hnaihtir deuh deuh si,
Ka nunna, nung rรชng chunga thlana zalh,
ลขhahnemngai taka thlan vung an chhilh hnan reng,

Talchhuahna kawng khat mah inhawng lova,
Thima vakvai tura phum ang ka ni!
Ka beidawnnah huaisenna awm se,
Ka mangannain chakna min pe se,

Ka hreawmnain mipatna hring se,
Ka lรปngngaihna paw'n hlauhna um kiang se,
Phur tak leh lawm takin thihna lamtluang,
Zawhin ka hringnun ka vuiliam tawh tur!

Mahse'ng Pathian ka hriat rengnate chuan,
Thihna ลฃumkawng zawh mi remtihsak lo,
Muthilh hlenna ruama zal phal hek suh,
Tawrhna chu ka tรขn pumpelh rual loh nun,

Ka harh chhuah hma loh ka hringnun tur chu,
Ka duhthlan ni lo chungin ka tuhrah!
Ka nun chu duhthu renga ka sawisak,
Hre reng chunga ka zawh lamtluang a ni,

Mahni insiam chawp natna ruam ngeiah,
Lรปngchim taka zal thlangtu ka ni si,
Hmangaihna phatsantu chuan thungrulh ka hlawh,
A man ka pรชk ngei hreawmna ka chan!

Beiseina mei alh de zeuh chhem alha,
Thih hnu piah nun ram tur duhthlanna chuan,
Beidawng let derin mi siam lo hrรขm a,
Hlawhchham zel chung paw'n ka au ang chia,

Mi chhan loh pawhin ka bansan lo'ng che,
I thutiam a nghin ve ngai loh vangin!
Aw mi zirtir rawh, inngaihtlawmna nun,
Chapona hlih kian dan mi zirtir la,

Ka nun huat dan kawng mi kawhhmuh ang che,
Sual huatna nun nei turin mi pui la,
Danglamna thlen thei simna nun ngei chu,
Nei thei turin mi ลฃanpui mawlh amg che.

Wednesday, October 4, 2023

๐–๐ข๐ฅ๐ฅ๐ข๐š๐ฆ ๐’๐ก๐š๐ค๐ž๐ฌ๐ฉ๐ž๐š๐ซ๐ž-๐š ๐ญ๐ก๐ฎ ๐ฅ๐ž๐ก ๐ก๐ฅ๐š ๐ก๐š๐ซ ๐œ๐ก๐š๐ข ๐š๐ง๐  ๐š๐ฐ !

 



         Keini ang duangina Shakespeare-a thu leh hla kan han chai ve hi zawng, mi tu emaw tรขn chuan mi huaisรขr tak nih pawh hlawh ila, an demawm hauh loh ang. A thu leh hla mawina kan tibawrhbang lek zawk a ni thei tih kan hai mawlh si lo a. Chuti chungin, lunglรชn hnemtuah kan lo hmang ve tum hrang lawi si a nih hi.


         Khawhar hnemah Shakespeare-a Love Labor’s Lost lemchan ka chhiar mรชkah hian, thu har zet zet an awm leh ta a. He lemchan hi Pu PL Liandinga ina ka lรชn ลฃumin a letling mรชk a lo ni a. Ani meuh pawhin lehlin theih loh a lo nei a, chu chu lehlinsak turin mi han ngen fiam a. Engtin nge a chhunzawm tak zel tih zawng ka hriat phรขk a ni ta lo. Puitlin thei se ka ti ngawt mai.


         He lemchan hi mi pali, hmangaihna tuipuia an chen dan chanchin tarlanna a ni a. Armado leh a chhiahhlawh Moth-ate pahnihin Baibula Samsona bialnu chungchang thu an khelna hetiang hian kan hmu ta a.


Don Adriano De Armado - Of what complexion?


Moth - Of all the four, or the three, or the two, or one of the four.


          Han chhiar nawn leh ta la, eng thu leh hla nge maw kan pute hian an sawi chu le? Don-a hian a chhiahhlawh hnenah Samsona nula hmangaih chu eng ang hmelhmang/mize pu mi nge a nih thu a han zawt ta a. Moth-a chhanna hi keini ang duang tรขn chuan khuarkhurum mawng nei lova pil bo vawng vawngna tham, ngaihruat tak ngial pawha a thu sawi awmzia hriat theih loh niin alang!


         Mahse, a hnu leh zel thu han chhiar hian, Moth-a hian mihring rilru puthmang leh nihna pali, saphoin Four Humor an tih mai; thisen (blood), taksa chhรปngrila hnรขwng (phlegm), mรฎt eng (yellow bile) leh mรฎt dum (black bile) a sawina a ni tih a hriat theih.


        Heng thil palite hi mihring nungchang leh rilru puthmang sawi nรขn hman an ni ลฃhin a. Mรฎt dum hi lunglรชn khawharna leh rilru pianken sawina a ni e an ti. Latin leh Greek aลฃanga lo chhuak a niawm e. Heng thil palite hian mihring thisen luhchhuakin, kan rilru puthmang leh khawsazia an thunun ta ลฃhin niin an sawi.


          Thisen hian mi hlim thei leh huaisen entirin, mรฎt eng hian mi thinchhia leh thinur hmang, mรฎt dumin mi lunglรชng thei leh taksa hnรขwng hian mihring vei nei lo, mi thawveng a entir niin an sawi ลฃhin. 


         Tichuan, Moth-a hian Samsona ngaihzawng chu heng mize pali zinga an zavai emaw an zinga pathum, pahnih emaw pakhat pu mi a nih a rin thuin a pu hi a chhang ta a ni.


Don Adriano De Armado - Tell me precisely of what complexion.


Moth - Of the sea-water green, sir.


        Don-a lah pa dilchhut zet mai a lo ni si a, a chhiahhlawh chhanna pรชkah hian a lung a la awi zo tlat lo niin alang. Eng ang mize pu mi chiah maw a nih chiang takin mi han hrilh teh tiin, a chhiahhlawh hi a kar nรข zual sauh a. 


         Moth-a chhannaah hian keini ang duang chu kan bo leh ta hรป phawt! Tuipui hring nghulh ang mai mize pu mi a nih thuin a chhang a nih hi. Eng nge maw a chhanna awmzia hi le kan tih chuan, an inbiak zelna aลฃang lo chuan a chhanna awmzia hi hriat theih a ni leh pek ta lo!


Don Adriano De Armado - Is that one of the four complexions?


Moth - As I have read, sir; and the best of them too.


         Mihring mize sawina pali zinga pakhat a nih leh nih loh Don-a hian a han zawh chuan, Moth-a lah hian mihring mize pali zinga mize ลฃha ber a nih thuin a chhang bawk si. Mahse, mihring mize pali sawinaah khian tuipui hring lam a lang bawk si lo! Shakespeare-a thu leh hla chai hi chu luhaithlak duh deuh mai a nia! 


Don Adriano De Armado - Green indeed is the colour of lovers; but to have a love of that colour, methinks Samson had small reason for it. He surely affected her for her wit.


         Don-a hian rawng hring awmzia min hrilh fiah ta a. Rawng hring chu inhmangaihte sawina a lo ni. A chhan pawh rawng hring hi thikthu chhiatna nena inzawm tlat a ni tih ‘Green with envy’ tih ลฃawng upa sapin an neih aลฃangin kan hre thei. Hmangaihnaah chuan thikthu chhiatna a tel ngei ngei tih hmangaih tawng tawh phawtte chuan an hai ngai lo ang hian.


          Samsona hian a ngaihzawng a hmangaih chhan ber chu, a nula thluak ลฃhatna leh finna niin Don-a hian a ngaih thu a sawi ta a. He lai thua wit pawh hi hrilh fiah tham zet a ni ngei e!


Moth - It was so, sir; for she had a green wit.


        Moth-a chhanna eng nge ni leh ta? Samsona ngaihzawng nu hian Green Wit a neih vang a nih ngei a rin thuin a pu chhanna hi a tuihnih ve ta a. A nih leh Green wit awmzia chu eng nge kan tih chuan, hmeichhe nu hnรขp, rilru no tak leh rilru puthmang thianghlim tak sawina a lo ni leh ta a ni. 


Don Adriano De Armado - My love is most immaculate white and red.


          Samsona ngaihzawng mizia niawma an rin an sir tlukpui fel tak hnuin, Don-a hian a ngaihzawng mize chungchang a sawi ve leh ta a. Ani ngaihzawng chu rawng vรขr leh sen mize pu mi a nih thu a sawina kan hmu leh ta. Eng nge a awmzia ni leh ta?


Moth - Most maculate thoughts, master, are masked under such colours.

 

         Moth-a hian a pu chhanna awmzia heti hian min hrilh leh ta a nih hi. Hmeichhe rawng vรขr leh sen mize pu mi chu Pathianin hmaifang a pรชka lungawi zo lo, bawlhlo leh hmaihnawih chi tinreng hmanga inchei danglam ลฃhin, fimkhur taka ngaihzawn ngai hmeichhia a nih thu min hrilh ta a nih hi.


        Chutia a chhiahhlawhin a hmeichhe hmangaih a sawi chhiat tak chiamah chuan, Don-a hian hnรขr hnuaiah phatna a bo lo tih chiang taka lantirin, heti hian a hmeichhe hmangaih chu a rawn chhan ta alawm.


Don –


If she be made of white and red,

Her faults will ne'er be known,

For blushing cheeks by faults are bred

And fears by pale white shown:

Then if she fear, or be to blame,

By this you shall not know,

For still her cheeks possess the same

Which native she doth owe.

A dangerous rhyme, master, against the reason of white and red.


        Hmeichhia hmai hnawih hmang nasa mi a nih chuan, mi tu mahin chu hmeichhe fel lohna leh famkim tรขwk lohna laite chu an hriatsak thei lo ang. Mihringte hian thil kan tihsual palh chuan, kan biang a tai sen hlar ลฃhin si a. Tin, hlauh avangin kan hmai a dรขng sawp sawp ลฃhin. 


        Chuvangin, i ngaihzawng chuan hlauh a nei emaw, thil a tihsual pawhin i tรขn hriat hran ngaihna reng a awm lo ang. A hmai hnawih chhanah a hmel lan dan a pangngai reng si a. Chu hmeichhia ngei chu a ni mipate tรขna hmeichhe hlauhawm leh venthawn ngai, thurรปk ril ber leh hriat thiam tรขwk awm thei ngai lo, mipa tam tak thinlung lo tinรข tawhtu chu lo ni tiin, Shakespeare-a hian min hrilh ta a nih hi!


         Hei tak hi a ni Shakespeare-a danglamna, a thu ziak tlar tinah thu leh hla thiam a nihna inphum hmuh tur a awm an lo tih chhan chu ni reng ni. Heng thu zawng zawngte hi ลฃawngkam bungrua mawi leh nalh ber ber, ril leh thรปk ber ber hmanga cheibawlin, kan chhiar zawnga mi dawi รข/zial danglam thei khawpin a rawn ziak chhuak thiam ta bik ลฃhin a nih hi!


        Thu leh hla thiamin tehkhinthu, imagery, figure of speech, tielna ลฃawngkam an hman thiamzia hi tun huna thu leh hlaa tui ลฃhangtharte hian zir chhuakin, an huang han zauh se zawng, tun aiin kan thu leh hlate hi an hausain, chhiar an manhla ngei ang tih a rinawm si a.

Sunday, August 27, 2023

๐€ ๐‚๐Ž๐‹๐‹๐„๐‚๐“๐ˆ๐Ž๐ ๐Ž๐… 15 ๐๐Ž๐„๐“๐‘๐˜


To My Dearest Muse,

 

          These 15 poems are inspired by thee alone during my short stay. My muse, my heart is mine to give to whom i want.

 

          On the outskirt of a town, there’s a garden full of beautiful flowers. Among them a queen of flower, a flower princess grows there.
 
           These poems i dedicated to thee are without end and never say that i was false at heart. I poured out my heart and yet, thou denied my deepest desire.
 
       During my short stay in that garden, my thoughts about thee are as food to life. Thy scented perfume is my breathable air that which prolonged my stay.
 
     O my muse, my most beautiful flower, the most beautiful songs and lyrical ballads were written from a broken heart and, by someone who’s in love.
 
      My shortcoming in composing these poems, please excuse these naรฏve hand. For they failed to find an appropriate lyrics to praise thy virtue and beauty.
 
        My muse, when a poet falls for thee, thou art forever etched in his lines. He will love thee with all his soul. His ink will be his sword of affection, his pen your shield of admiration, your life his poems of devotion - as your heart dances to his musings.


       I was just getting along fine, and i don't need a reason to be angry with God. Then you happened!
 
       Kum 5 chuang zet a ni ta. Hla hril (poetry) phuah turin ka kut a hmรปi thei tawh ngai lo. A chhan pawh a hnuaia ka hla hril kal tlangin i hriat thiam mai ka ring. Heng hla hrilte hi kalphung fel tak neia remkhawm an ni a.
 
        I puala ka hla hril phuahnate hi Blank Verse an tih mai, tlar tina thumal (syllable) 10 zel awmna ang a ni a. Rhyme hman ni lo mah se, metered hman niin iambic pentameter (thumal pahnih a thumal hmasa zawkri hniam, thumal hnuhnung zawk ri sรขng – entir nรขn – duh/tak, khel/bawr tih ang) hman a ni thung. Hre thiam si se lo mah la, hre thiamho tรขn ka han thai lang a ni e.  



1.         A SIMPLE POEM

 

Zan a lo thlena khua a thim rualin,

Ka kianga riak turin i zรปnzรขm chuan,

ลขhian ลฃha ber angin min rawn pan ลฃhin a,

Zankhuain ka pang a kiansan ngai lo!

 

Varลฃianah i hlimthla duhawm tak chu,

Nilenga ka kianga taptal turin,

A duhawmna zawng nen a lo kal ลฃhin,

Aw ka duhtak, chu chu i hre si lo!

 

Ka beng hriatna rawn rรปn nuam leh ลฃhintu,

Ngaw tรช hnuaia siktui luang ri her her,

Tisa tuihalna namรชnlo chhรขwktu,

I nui thawm thangkhรขwk ri mawi tak nen chuan!

 

Suangtuahna khawvel ka chantรขwkah chuan,

Chutin ka duhtak chu ka fawp ลฃhin a,

Duat leh dim takin ka chul heuh heuh ลฃhin,

Chu chu ka duhtak chuan a hre si lo!

 

 

2.         KA THUP SENG SI LO !

 

I laka ka rilru puthmang, zeizia,

Ka thinlungin a vei dan zawng zawng che,

Mite’n an hriata an hmuh thiam loh nรขn,

Theihtawpin thup bo ka tum ลฃhin tak a!

 

Mahse, hrui lova tlรขng lawn tum ang hlauh,

Leilawn lova arsi lak tum ang,

Nang ka duhna che thup bo tum meuh chu,

Ka tรขn thil tih theih rual a lo ni lo!

 

Ka hmรชlin mi phatsan thuai thuai ลฃhin a,

Ka awmdan pawh a danglam zung zung ลฃhin,

Ka leili lamin min phatsan ลฃhin hi,

Ka duhna che thup rual loha tha tho!

 

Nitina ka chaw tui ber ni ta chu,

Engtin ni khat pawh ka nghei theih ang ni?

 

6/8/23

 

3. A MOST WONDROUS DREAM

 

I dreamt a most wondrous dream,

A beautiful tune asked me,

‘Could you please make my pain go away?’

Simply i laid beside her and stroke her gently.

 

Hand in hand we laid together,

She whispered, ‘ Is this just a dream?’

Then i replied, ‘ No darling,

This is as real as it gets’

 

As i looked deep into her face,

I saw an angel looking back at me,

My pulsating heart beat faster and faster,

Then i softly kissed her cherry red lips!

 

It feels like tasting a heavenly manna,

Freshly made by the Creator himself,

Then i heard an ungodly thundering voice,

‘It’s time to wake up!’

 

(Ka mangah vawi thum ka hmu che tih i hriat loh ka duh lo – 9/8/23)

 

4.         AT WAR

 

My sight and my heart are at mortal war,

For my sight loves what it sees,

While my heart object my sight’s desire,

Thus, a battle of conflict dwells in me!

 

What my sight sees, my heart doesn’t understand,

And when my heart detest my sight profoundly,

My sight rose with all her might to oppose,

And my mind is facing the greatest of war!

 

How can i make one of them a winner,

And the other one a sore loser,

Without hurting myself along the way,

Pray tell what course of action to choose?

 

A fairy maiden is my mortal folly,

An unpluck’d rose in a forbidden garden,

One who never bloom outside her garden,

And her flowery perfume never leave her garden.

 

A flower princess in her beautiful garden,

Shielded from men’s searching eyes,

Alas! appeared now before my sight,

Thus, force me into an unwinnable war!

 

10/7/23

 

5.  KA DANGLAM LEH SI |HIN !

 

I hmรชl ka hmuh apianga ka thinphu,

Ka thunun rual loha phu dut dut ลฃhin,

Ka hnaivaia i lo kal apianga,

Ka taksa ลฃan mar รกt ลฃhin dante hi !

 

ลขawngkam nรชm tak nge chhanna vin tak zawk,

Mitmeng rum tak nge mitmei no tak zawk,

I hnen aลฃangin ka hmuh dรขwn tih,

Ngaihtuaha ka buai rรปk \hin dante hi !

 

Nang vanga ka nuna danglamna thleng,

Ka hriat thiam phรขk loh thilmak a ni si,

Engtin nge nang hmeichhe tรช tak tรช hian,

Heti taka mi khawih danglam theih ni?

 

Ka mitin nula a hawi tawh loh nรขn,

Lazai sรฎn hmangin ka mit ka ลฃhui tawh a,

Nang erawh chuan hmanrua reng thawh lovin,

Ka inven vena ber i chhat ta si !

 

Nang ang pangpรขr reng ka la tawng ngai lo,

D ka lo chhai ve ลฃhin tawhte pawhin,

Nang ang รชm hian min chhaih buai pha ngai lo,

Rim lunglรชn dan tur che ka haihchham si!

 

A chรขnga thinrimin ka thin a ur,

A chรขngin ka hlim veng veng lawi si ลฃhin,

Aw nang, buaina duhawm leh chimawm tรช,

Nang ang รชm hian tu ka la vei ngai lo !

 

8/8/23

 

6. KHUA KA TLAI LUA EM NI ?

 

Aw ka duhtak, ngun takin mi en la,

Chรฎk takin mi han thlir nawn leh ลฃhin teh,

Keimahah hian hmuhhmaih reng nei suh la,

Kei paw’n engkim ka hrilh dรขwn tak che hi !

 

Ka lei kum chhiar tam tawhnate chuan,

Ka hmรชl mawina an ei chhe zo tawh a,

Kum tam ka lo hman liam tawhnate paw’n,

Ka pianhmang, lan dan an sawp chhiat tawh hi !

 

Tunah zawng, ka tituai mรขm tak \hin,

Ka vanglai mawina leh duhawmna nen,

รŠnna nei lo arsi ang an ni ta,

Nang hip tur hian chhuan tur ka nei tawh lo !

 

Ka vanglai nite khรขn lo tawng chein,

Mawina nen laitual ka lรชn laite khรขn,

Lo tawng che ilang zawng zam hauh lovin,

Ka han chhai lunglรชng thei tur che a nia !

 

Tunah erawh ka inkiltawih zo ta,

Nang nula thianghlim meuh han chhhai tur hian,

Hmachhuan tur engmah nei tawh si lo hian,

Ka duhna che erawh a zual zel si !

 

14/7/23

 

 7. LEILUNG MAWITU DUHAWM !

 

Ngawi renga i mawina ka thlir ru ลฃhin,

Min hmu a nih chuan ngai haw lo nang che,

Inthlahrung tak chunga i duhawmna,

Ka thlir leh ลฃhin paw’n thinrim lo nang che !

 

Nang zawng, varลฃian ang maia thiang leh mawi,

Rawng mawi tak takte’n an chei mawi ang,

Lawng pu tรขna hmar arsi รชng mawi ang,

Cherry blossom ang maia tai duhawm !

 

I han lai kual vel hmuhnawm ka tihzia,

I hrilhhai hmรชl han duhawm chungchuanzia,

I meng val tap tap ลฃhinte nen lam hian,

Ka mit hian a thlir ning thei mawlh lo che !

 

Mahse, hla hril phuahtu laktlakloh ber,

Mahni rilru ang pawh puang chhuak thiam lo,

Ziakfung leklam kawnga mi themtlaw ber,

I pawi sawitu mai nih ka hlauhlel lo e !

 

17/7/23      

 

8. I INTHLAHRUNG MAW ?

 

Inthlahrunna hrik chuan a man che maw?

Ka duhtak, ka lakah inkiltawih suh,

Ka neih engkim i ta an ni si a,

I tรขn engmah ui reng ka nei lo e !

 

Silhfen mawi leh \ha ber ber i phu a,

Incheina tlereuh mawi ber berte nen,

Hmangaihte tรขna ui nei lova fa chuan,

A duhtak tรขn ui reng a nei bik lo !

 

Ka pachhiatna erawh ka sit si a,

Ka phรขk chin hniam tak pawh ka ka lungten e,

Ka duhtak chu lal fanu ang taka,

Enkawla thuam mawi a phu hle si a !

 

1/8/23

 

(Dawr chhรปnga kan inbiak zuai hnu lรขwka ka phuah)

 

9. TU NGE KA NIH ?

 

Beiseina chuan nรข taka phatsanin,

Beidawnna paw’n a kuangkuah tlat a,

Lungngaihna chuan a nghawngah zem tlatin,

Khawharna paw’n thimah a sal bet ta !

 

Hlimna chuan hnuchhawn ramah hnutchhiahin,

Lawmna paw’n ลฃahna ruamah tantirin,

Thutiam meuh pawhin a uire san a,

Hmangaihna paw’n a sawp zal ta si a !

 

A pindan ril berah inkhung chawtin,

Suangtuahna ram pilril viltu a ni,

Chu hmun chu a duhthlan zawng a ni lo,

Chhanchhuaktu a tawng lo a ni zawk si !

 

A hmรชl chu khaw dur vanglai tak ang mai,

A nui ri hriat tur a awm tawh ngai bawk lo,

Khawvel leh a hlimhlawp bawlna a hnawl a,

Hmun khawhar tak chu a chenna in pui !

 

Eng vanga chutia awm ta nge a nih ?

Hlimna nen ลฃhian ลฃha ber an nih ลฃhin nen,

Lawmna pawhin a hlatsan ngai loh kha,

Tunah erawh engkim a danglam ta !

 

Hmangaihna chuan nรข takin a hliam a,

Rรขwng taka phatsanin a hmelmรขk a,

Rinawmna paw’n a malmรขk ta si a,

Hmangaihna sal beh, a tihthรขngtlawm hnu !

 

28/7/23 

 

10. HMANGAIHNA KHUAHKHIRH !

 

Ka khawih phรขka awm ka khawih thiang si lo,

Ka ban phรขka awm, ka chul rem si lo,

Ka fawh phรขka awm, ka fawh thiang lo chu,

Ka thinlungin a vei ber a ni si !

 

Hringnun khawlhkham tak ka hmachhawn zet chu,

A chinfel dan reng ka hriat loh harsatna,

Tu hringfa chuan nge ka buaina thurรปk,

A tawnhriat kal tlanga mi hrilh thei awm ?

 

Hringnun chuan turnipui do daih dan,

Thlasik vin tรปk laka dam khawchhuah dan,

ลขapte ลฃahpui dan, lungngaite hnem dan,

Lรป sรปnte hnem dan nen lam mi zirtir tawh !

 

Mahse, leilung pangpรขr mawi leh duhawm,

Ka nun sik leh sa i her danglam dan,

I ngaia ka lunglรชnna tawrh dam dan,

Hringnun chuan mi lo la zirtir si lo !

 

A mi zir thiamtir lah ka duh hek lo,

Aw nang, ka hringnun tikhawlhkham nuamtu,

I tawnah zawng hmangaihna khawvela,

Zirlai laktlakloh ber nih ka nuam e !

 

7/6/23

 

(I chungchang thu ngaihtuaha ka ngaihtuahna a kal buai รชm รชm ลฃhin laia ka phuah)

 

11. A FLOWER PRINCESS

 

Pangpรขr huan lai taka pangpรขr mawi ber,

Pรขr tin tรขna an lal fanu duhawm,

Ze mawi tinreng nena pรขrvul ลฃhin chu,

Pangpรขr huan mawitu ber a ni si a !

 

En teh, ni thlรขr ang main a hmuhnawm,

Nipui vanglai tak anga \ha chiang chu,

Arkaiden zan ang maia no duhawm,

Ka mitin a thlir kham theih ngai loh chu !

 

Khuanu’n arsite รชnna hlipthlain,

Amah thuam mawi nรขn a hmang ta em ni ?

Van pawhin a thianghlimna thuam hlipin,

Ani chu a chei thianghlim ta em ni ?

 

Chuvang, ka duhtak thianghlimna hmaah,

Ka sualna leh fel lohna tinreng te,

Mi hang pa hnรขra lunghlu ลฃhibeh ang,

Aw, an va langsรขr mualpho si ลฃhin รชm !

 

Ka duhtak chuan a pรขr rimtui hmangin,

Mi han phuh rimtui seng seng se lang aw,

Ka lam hawiin pรขr han chhuah ลฃhin se zawng,

Ka lawmna tuifinriat a luangliam tur !

 

20/5/23

 

12. I HRE SI LO !

 

Nang hmuh apiang chea fawh chรขkna che,

Ka thlir apiang chea chul chรขkna che,

Ka chhรปngrila inmรปng so bawrh bawrh ลฃhin,

Beng daih ka tum dan i hre si ลฃhin lo !

 

Ka hmรชla an lo lan chhuah hlau takin,

Ka chetze tinreng ka thunun ลฃhin a,

Hmuh chรขk chein ka tuihal reng ลฃhin a,

Awm ngaihna reng hre lovin ka buai ลฃhin !

 

Ka ลฃanga pawm tlei chรขkna che chuan,

Nรข takin nitin mi nawr buai ลฃhin a,

Duat taka hmangaih chรขkna che vangin,

Min dangtu dรขn ka bawhchhe ลฃhelh ลฃhelh ลฃhin !

 

Ka suangtuahnate chuan duhthawh takin,

Ka zalen hun tur min thlirtir ลฃhin a,

Nang nena kan hun hman dunna tur hmun,

Beiseinain mi thlir lรขwktir ลฃhin hi !

 

Chu hun duhthusam chu lo thleng ta se,

Ka duhthusam tih mi phalsak ang em?

Nge ni ka do rรขlah a chang zawk ang?

Ka duhtak chuan engmah a hre si lo !

 

12/7/23

 

13. HMรŠLMA DUHAWM BER !

 

Hmangaihna chuan nรข taka mi hliamin,

Ka rilru leh taksa a sawp chau zo a,

Mi chak lo ber angin mi tlawm tawh si,

Hmangaihna erawh ka haw phal lul lo !

 

Mahse, hliama ka awm tawh ngai loh nรขn,

Ka thinlung kawngka ka kalh bur tawh a,

A velin kulh bang chhah tak ka hungin,

Vengtu sipai rinawm ka ruai ta bawk !

 

Mahse, leilunga pangpรขr mawi ber chuan,

Tha reng thawh lovin ka inhumhimna,

A kulh bangte lam i rawn sawi nghing a,

Min vengtu sipaite pawh an tlawm tak hi !

 

Ka thinlung ram i lakna hmanrua lah,

Indona hriamhreite an ni si lo,

I duhawmna leh hmรชl ลฃhatna pรขr mawi,

I thianghlimna nena ลฃangkawp an ni zawk si !

 

Ka tรขn chu hmรชlma duhawm lo do dan,

Lo hnar kir dan reng ka hre si lo a,

Lo do let ahnรชkin ka thinlung chuan,

Ani chu a duh ngawih ngawih zawk si a !

 

Aw nang, hmรชlma azawnga duhawm ber,

Ka thinlungin a vei dan che thurรปk,

Hre thiamin han hmu fiah thiam hlauh la zawng,

Ka lam hawiin i seih ve ngei ka ring !

 

9/7/23

 

 4. KHAWIAH NGE I AWM ?

 

Ni khat liamin, ni hnih lai a ral ta,

Ni thum lai liamin engmah a thleng si lo,

I hmรชl ka hmuh lohna ni liamtate hi,

Thlasik vanglai ang maiin an tawrhhlelhawm !

 

I hmรชl hmuh loh vanga ka khawharna,

Nang hmuh loh vanga ka nun khaw ram chu,

Thlalera hnim buk ลฃo ri re ang leh,

Thlasik laia thing hnah tlakawlh ang mai !

 

Ka hmuh loh rei poh che leh ka nunah,

Khawharna mak tak a lo thleng ลฃhin a,

Keimaha phurna a bo thuai ลฃhin a,

Hnuchhawn rama cheng ang mai ka ni ลฃhin !

 

Eng chuan nge mi mawlh khawlo zo ta a,

Nang ngaia ka van tak ruai ลฃhin ni le?

Chรปn chawi loh hrai iangin ka van ruai a,  

Hmuh che tumin ka mit ka lรชn ruai ลฃhin !

 

12/7/23

 

(Kรขr khat chhรปngin i hmรชl ka hmu mumal lo. Khawiah nge i awm ang a, eng nge i tih ang tih ngaihtuah reng rengin ni ka chhiar liam laia ka phuah a ni e)

 

 15. EXTRA POEM

 

Khuanu faka mipui pungkhawm zinga’n,

Vantirhkoh ang maia duhawm nula,

Kawrfual hring ลฃiala inthuam ka hmu e,

Thla bial vanglai ang maia duhawm chu !

 

A ke ลฃhiah vur anga var no chรชk chu,

A hmรชl ang maiin an no nalh si a,

A kareh, hnรขr ngul leh a mitmeng chuan,

Van mite an iang ka ti hle si a !

 

(13/8/23 – Pathian ni zing inkhawmah kawrfual hring, high heels nena i rawn inthuam ka hmuh ni che a i duhawmzia kha ka mitthlaa’n a reh thei tawh ngai lo ang)


Zofate kan thiang zau (Liberal) tial tial hi !

        Nula pakhat chu mualpho takin Social Media lamah, a chhe zawngin a lar chiam a. Mahse, แนญ hangthar tam takin an lo dawnsawn dan era...