Saturday, July 11, 2020

𝐁𝐢𝐛𝐥𝐞 𝐡𝐫𝐢𝐥𝐡 𝐥𝐚𝐰𝐤𝐧𝐚 𝐥𝐨 𝐭𝐡𝐥𝐞𝐧𝐠 𝐦𝐞𝐤 𝐡𝐢 !



            Mihring dam chhûng tawi tê-ah hian eng hi nge ngaihven ber tur? Mihring taka ngaihtuah chuan dam chhûng khawsak rel tia kan chhan ka ring. Mahse, vawiin lama kan sual thawi nâna an talh tur Lal Isua erawh chuan, ‘Ngaihven rawh u, eng ni-ah nge in Lalpa a lo kal dawn tih in hre si lo’ a tih erawh ngaihven \hin kan tam lua lo mai thei. Kei chu ka phaktawkin hrilh lawkna hi ka lo chhui ve tawh \hin a. Tun hunah pawh hian Zawlnei lian an tih, Isaia, Jeremia leh Ezekiela te hrilh lawkna kan thlir dawn a ni.

            Kum 2017, Decembe ni 6 khan Sailo ngûrpui an sawi ai pawha induh zawk, ngêng ngalh mai US President Donald Trump-a chuan khawvel mipuite barakhaihin, Jerusalem chu Israel khawpuiah a puang ta rup mai a! Hrilh lawkna tidiktu a ni tih a inhria em ka hre lo! Khawvel chuan a ring phal lova, a ring thei bawk hek lo. A hnu lama UN-a khawvel ram dang hmin tura an inbeih zuina phei kha chu pui tak a ni! Arab-ho lung a awi thei lova, khawvel ram hausa leh thiltithei zualte pawhin Trump-a thutlukna hi an pawmpui thei bawk hek lo.

            Mahse, Zawlnei palite thu sawi a lo thlen dik a ngaih miau avangin, Pathianin khawvela ram thiltithei ber chu a hmanruaah a rawn hmang mai a ni zawk. Ezekiela bung 37 kan keu chuan, ruhro awm ţeuhna ruam tih a lo awm a. Chu ruamah chuan mihring ruhro hi a lo tam êm êm mai a. Heng ruhrote hi an lo nung thei ang em, tia Lalpa’n Ezekiela a zawh khan, Ezekiela chuan chhang ngam lovin, ‘Lalpa, nangmahin i hre zawk ang’ a ti ta a. Lalpa’n thu a han pêk chuan, thawm nasa tak lo awmin, ruhrote chu zawmpui peng nei ţheuhin an lo tho chhuak ta a!

            He zawlnei hrilh lawkna hi tehkhinna (metaphor) a nihna kan zuk hmuh thiampui a ngai hle. Lal Isua an duh loh avangin an ram ata hnawh darhin an awm a. A thisen mawh phurh an huam avangin suatin an awm bawk. Kum 1947 hma lam zawng khan Israel fate hian ram an nei lova, Jerusalem lek phei chu an beisei pha hlawl lo. Mahse, chung lam remruat kalh thei khawpa thuneihna nei an awm miau loh avangin, ‘Kâwlkil li aţangin thli a lo thaw ta hum huma, ruhrote chu hnam chak takah an lo chhuak ta’a tih kha lo thleng dikin, ram chauh an nei a ni lo, Jerusalem pawh an khawpui berah an nei chho leh ta a nih hi.

            Zawlnei Ezekiela hian kum 2700 kal ta khan, tun huna Israel awm dan tur a sawi lawk, Juda chhuan tam takin an nghah chhuah zawh loh chu, Donald Trump-a hmangin tihhlawhtlinin a rawn awm ta! A va rei ngat ngat êm! Hrilh lawkna ngaihven lo kan awm pawh hi a awm ngawih ngawih thei zu nia! Zawlnei Ezekiela hrilh lawkna, ‘Ka mite u, in thlan ata ka thawhtir ang che u, Israel ramah chuan ka hruai lut ang che u’ tih leh, ‘An va kalnate ram zing ata ka hruai anga, kil tin aţangin ka khawm ang’ a tih chu khêl lovin a rawn thleng kim ta barh a nih hi.

            Chuvangin, kum 1947 khan Judate chuan mahni ram an han nei ta a nih kha. Mahse, Zawlnei Zakaria’n, ‘Jerusalem chu a vêla mipui zawng zawngte tân ruihna novah ka siam ang’ tih chu a lo thlen ngei a ngaih tlat si avangin, Jerusalem chu ruihna nova chantir a la ni thei rih tlat lo. A tawpah Donald Trump-a hmangin, hrilh lawkna chu a lo thleng dik ta a nih hi. Heti chin hi chu tu hrilh fiahna mah rawn lo pawhin, ka chhui fiah thiam mai a. A rual deuh chiaha thil thleng erawh ka chhui thiam ta lawk lo thung!

            Jerusalem hmar lamah chuan Zawlnei Isaia leh Jeremia thu hrilh lawk a lo thleng dik ve nghal mek chu a hne fe-ah ka hre thiam ta chauh a. Isaia bung 17 kan en chuan, ‘Damasaka chu khawpui ni tawh lo turin lak bo a ni ta a, tichuan in chim khawm mai a ni tawh ang’ tih hrilh lawkna a lo awm ta a. Isaia hi Zawlnei Jeremia chuan lo thlawpin, bung 49 kan en chuan, ‘Damaska chu a rawih zo ta. Tlan chhiat a tuma, khurhnain a nang ta. Lungngaihna leh nâ-in a vuan ta! A râltu mi zawng zawng an boral ang’ tiin. He hrilh lawkna hi engtia rawn thleng dik ta nge?

            Kum 5000 chhûng zawng chu Syria khawpui nghet leh ropui, ţhang duang berah Damaska hi a lo ţang tawh ţhin a. Tumahin a tlukchhiata, hlauhnain a man a, khaw laia an tlangvalte an leh rem rum an ring phal ngai lo. Mahse, kum 2011 aţang khan Pathian thu ang takin Tualchhûng Indona a lo chhuak ta! Syrian Dictator Bashar Al Assad chuan kil tin aţangin beitu a hmu chho ta mawlh mawlh mai a nih kha. Isis, Hezbollah, Kurds, Russia leh Turkey aţangin beih a tawk ta mawlh mawlh mai a.

            TV lam kan lo thlir chuan, zawlnei sawi lawk ang ngeiin nunaute chuan hlau leh thlabar takin himna an zawng vel ruai a. Drone thlalak kan en chuan, Syria sipaite chu khaw laiah kahhlumin an thal pheng phung mai a nih kha! Aw, a tawpah phei chuan in ding ţha hle hle lai pawh a awm tawh lo, a concrete in ropui tak takte chu a räm zo ta vek a nih hi! Mahse, hrilh lawkna hi a la famkim ta tlat lo. Kum 2015 a lo nih meuh chuan, Bashar-a hi a tlawm lohna daltu lian ber chu Bible hrilk lawkna mai a ni tawh.

            Eng nge a chhan? A chhan chu Zawlnei Ezekiela bung 38 hi a rawn thlen ve ngei a ngai tlat a ni. ‘Magog rama mi chung thu sawi la. I khabeah nghakuaiin ka kuai ang chia, i sipai rual zawng zawngte nen…kum hnuhnungahte chuan hnam tam takte lak ata lak khawmte awmna ram, Israel tlâng ţiau reng ţhinte chu i rawn bei ang’ tiin Russia-in Israel ramri a rawn dai thuak thuak a ngai ta tlat a. Magog hi Russia a nihzia i hriat duh chuan, hrilh lawkna hun laia khawvel map en mai rawh! Ronald Regan-a reng mai khan a sawi zin kha!

            Tichuan le, Sept 2015 a lo nih meuh chuan, Russia chuan a thlawhna chhuan tawlawl, a lawng râltu thei leh a sipaite chu a vawi khat nân, Middle East indonaah an inrawlh ta! Zawlnei Ezekiela hian Russia lamţangte thlengin a lo sawi lawk thlap a. Persia (Iran), Put (Libya), Kus (Egypt) sipaite leh Russia thawhho dan chu CNN kaltlangin kan lo chhiar ta mawlh mawlh mai a nih kha maw le! He hrilh lawkna mak zual, Pathian ropuizia tarlangtu a la awm ta cheu a! Gomer leh Togarma an la awm ta tlat a, tute nge an nih? Juda Histawrian ropui bera chhâl ngam Flavius Josephus-a khan heng mite hi tu dang ni lovin, Turkish ram an nihzia a lo ziak daih tawh a.

            Indopui II a han zawh khan, US chuan Russia leh a zangawihzawnpuiho do let thut thei reng turin NATO a dina, chumiah chuan Turkey a tel tih kan hria. Mahse, kum 2016-a sawrkar ding lai paihthlak tumna a hlawhchham hnu aţang khan ngai a awh leh tawh ngai lo a. Tumahin suangtuahnaah pawh kan lo man phak ngai loh angin, mak êm êmin Turkey chuan NATO a chhuahsana, US a rumţhaih mai bakah Russia lam a awn ta a nih hi maw le! Hei bak baka hrilh lawkna ropui leh dik a awm thei chuang ang em ni? Erdogan-a leh Putin-a ngei hian, kum 2017-a Trump-a’n Jerusalem Israel khawpuia a puan pawh khan, US an lo vaukhan dun ta hial a nih kha!

            Kum 2019 thleng kha chuan Isaia, Jeremia leh Ezekiela te hrilh lawkna hi a thleng dik ta vek a. Mahse, Jeremia hrilh lawkna pakhat, ‘Damaska kulh bangah mei ka chhuah ang, Benhadada lal inte chu a kang zo ang’ tih kha a lo thleng mai lo tlat. Bible hi a daw deuh em ni? A teuh lo mai. News lama kan hriat lâr êm êm Aleppo a lo lang chho ta zawk a nih kha. Benhadad hi mihring ni lovin nihna (tittle) mai a ni a. Google mah teh, Aram tih a lo lang tuarh mai ang. Kha kha Aleppo chu a nih kha. Aleppo chunga thuneitu ni turin Bashar-a hian rei lo tê chhûng, Russia leh Iran puina hmangin a va awp ta kha a ni a.

            Chu ve leh Israel chuan thu chhuah rorum tak chhak chhuakin, Times of Israel chuan heti hian Thupui (headline)  a nei ta kulh mai a. ‘The time has come to kill Assad’ tiin! A lal inte chu kang ngei turin Jeremia hian a sawi miau si a, Pathian a daw ang em ni? Isaia pawhin bung 17-ah khan, ‘Damaska lakah ram chu a bo ang, Suria rama la awm chhunte pawh an bo ang’ a tih ang takin, CNN chuan, ‘Israel airstrike reported in Syria’ a ti ta kalh mai a! Aleppo an chhut chhiah hnehzia, a in bang zawng zawng a alh zawh takzia kha, News en ţhinte chuan kan lo hmuin, ‘Aleppo tih reng mai’ tih ţawngkam hial a chhuak ta a nih kha!

            Ni 55 chhûng zet chhum lo chat lovin, rocket leh râlthuam chi tinreng hmangin ngaihsakin a han awm ta teh reng a nih kha! Turkey leh Syria pawh an indo ta ulh ulh mai a nih hi. Hei hi Pathian thu chuan, Indopui III bulţanna a nih tur thu a sawi ta! Ezekiela bung 38-na tawp lama thil lo thleng ngei tur hi, vanneihthlak takin COVID-19 hian a titawp ta rih ni maiin alang a. Chu mi piahah khawvel sakhawlh hnuaia a kun hun tur hlimthla, ei leh in lei kawnga phalna neite chauhin thil an lei theih tur thu kan chhiar ţhinte chu kan lo tem lawk ta-ah ka ngai.

            Ezekiela hian Russia hnenah heti hian a ti tlat a ni, ‘Râllak la turin i lo kal em ni? Mi râwk turin i pawlte chu i rawn khawm a ni maw? Hmar lam ram tawp ret aţang chuan i lo kal ang, nang leh i hnena sipai rual tam takte chu. Chhumin ram a tuam mup mup angin ka mi Israel-te chungah i lo kal ang. Ni hnuhnungah chuan ka ram do turin ka hruai ang che. Israel ram bei tura Goga (Czar/President-Putin-a) a lo kal hunah chuan, ka thinrimna chu ka hnar khu chhuah hluah hluah ang. Ka thin a rima, ka thin a ur lai takin Israel ramah chuan lir nasa takin a nghing ang’ a tih hi lo thleng ngei tur chu a ni ta a ni.

           




Engvangin nge kan Pastawr a dam theih loh ?

            India leh khawvel kan en chuan, COVID-19 vei apiangte hi, a thi tur chu rang takin an thi mai a. A dam turte pawh rang tak bawka enkawl dam zung zung an ni mek a. Kan Pastawr erawh, a thla dawn enkawl a nih tawh hnuah pawh a dam chiang hlei thei si lo!

            Hei hian nasa takin ka ngaihtuahna a luah reng a. A chhanna nasa takin ka zawng ta chiam a! Hosea kan en chuan, “Israel tihdam ka tumin Ephraim khawlohna a lo lang a, Samari suahsualna nen” tih kan hmu a. He Hosea bung 6-na thupui hi ‘A tak thleng lova mipui simna’ tih zu ni tlat a!

            He kan Pastawr hmang hian Zoram mipuite chu Quarantine kan ni \huap ni hian ka hre ta a. Ţawng\aina a ban theih loh chhan pawh amah hi a ni a. Mite hriat miah lova zing tin, zing \awng\ai hun pangngaia, dâr vaw ri si lova \awng\ai mite chawlhtir thei lotu pawh amah bawk hi a ni.

            Habakuka kan en chuan, “Hripui chu a hmatâwngah a \anga, a hnungah chuan \ek a tla ri rum rum a. A dinga, lei chu a tinghing dur dur a. A hawi vela hnamte chu a tithlabar a!” tih kan hmu bawk. Nimin maia, “Lir a nghing!” tih thawm lo ri chhuakte leh nizana \ek tla chuai chuaite kha!

            Hosea bawk hi lo en leh ta ila, kan Pastawr dam theih loh chhan niawm tak chu a lo lang chiang ta hle. Sailova, Lungmuana, Frederick-a etc kaltlangin, Pathian thuchah nung êm êm kan ngaithlain, kan hlima kan harh thu kan sawi sup sup a.

            Mahse, kâr khat an awl chhûng lek pawhin, kan ngaihtuahna chu a phirsi zo zel a! “Aw Ephraim, engtin nge ka tih ang che? Min hmangaihna chu zing \iauchhum leh dài ral thuai thuai \hin ang hi a ni si a!” tiin Lalpa mangang au thawm a lo ri chhuak ta mek a nih hi!

            Kan Pathian han hmelhriat thar chhunah lah, mahni lamah ngawt kan luangliam zo zel a. Mi hmuha \anpuina leh thawhlawm thawh lamah kan \uan a. Mahse, Pathian erawh chuan, “Inthawina duh lovin, khawngaihna ka duh si a. Halral thil hlante ai chuan Pathian hriatna ka duh zawk a ni” tiin kan lama phut a neih chu, tihpuitlin reng reng kan tum si lo!

            Khawngaihna nunah chuan, mahni lama chânna a lo thleng zel a. Hman ni lawka mi pahnih khatin, an inluahtute thla khat inluah man an awl bak kha, mite chungah Aizawl khawpui hian khawngaihna reng reng a lantir thei ta na nge? Rimawi Khawvel lamin interview an buatsaih kan en chuan, ruihtheihthil leh zu zawng an tamzia kan lo thlir a.

            Khawiah nge heng mite hnen thleng phak thinlung chhûngrila khawngaihna luangliam chu? Chu ai chuan vawiiin lamah hian châk an lakna hmun nia an hriatte chu, Excise-ho nena zuk phin darh tumin hma an la ta zawk a ni lo em ni? Khawiah nge Khawngaihtu Pathian kan hriatna chu?

            Aw, he Zoram hian kan nihna hi hre mawlh ang u! “Ephraim-a’n thu a sawi chuan, khurhna khawp a tling hial \hin a!” a tih ang takin, India State zinga Election Commission of India meuh, a thutlukna thlaktir thei khawpa thiltihtheihna nei kan ni lo em ni? Thlipui hrâng a lo tleh dawn pawhin, \awng\aina hmanga pumpelh thei khawpin, kan \awng\ainate chuan thu a sawi \hin a ni lo em ni?

            Heti khawpa mite an \am tawh lai hian, keini chu kan nghei lova, kan \am bawk hek lo! Chuvang chu em ni, “An ei tur dawnah chuan an tlai a. An tlai chuan an thinlungin a chapo phah ta a. Tichuan, min theihnghilh ta a ni” tia Lalpa thu chhuak hi kan ramah a lo thlen mek avangin, kan Pastawr hi a la tidam thei tlat lo niin alang!

No comments:

Post a Comment

𝐃𝐢𝐟𝐟𝐞𝐫𝐞𝐧𝐭 𝐅𝐨𝐫𝐦𝐬 𝐨𝐟 𝐏𝐨𝐞𝐭𝐫𝐲 𝐂𝐨𝐥𝐥𝐞𝐜𝐭𝐢𝐨𝐧𝐬

1. Echoes of You (Ottava Rima) Where are you now, when silence haunts the air? (A) Not one day passes without thoughts of you. (B) Wi...