𝐀 𝐡𝐥𝐢𝐦𝐭𝐡𝐥𝐚 𝐛𝐲 𝐕𝐚𝐧𝐤𝐡𝐚𝐦𝐚

  

            Venghlui nula fel leh ngaihnobei hnâp Sapbawiii Khawlhring, Bawrhsap chaw chhum Dârnghaka fanu chu han en reng reng pawhin, sawiselna lai hmuh tur a vângin a nunzia reng a mawi mai. A tâwk chauhin a chal a arh a, ngil taka a sam bari ţhen mawi êm êmtu a mitmeng nung sárh, a kareh mawi tak aţanga ţawngkam ngilnei leh zaidam lo ri chhuak ţhin, meihle kung ang mai a pian fuh zaih maite chuan, a hun laia Zawlkhawpui val rualte lûng a dum zo ngang mai a.

 

            A pumrua, a ruakhâu a hleitlingin an hun lai nula zingah rau rau pawh hna zal ber pawl a ni a. Thu lah chu a chhana lak a thiamin, a khualchhawn kimtlang pawh hi sawisel tur reng a awm lo. A thinlûng chabi awmna hriat tum valrual, sunhlu rah tlan sakhi rual ang maia an in chuangkaite lakah lah ni se, angkhat vekin mitmei a hmuh thei zel a. Tu famo chan emaw chu a la chang ve cháwk ang a, a neitu chu a la nihlawh ngawt ang, tiin putar zing ni lum ai chenin a chanchin sawi nuam an ti a ni ber.

 

             Tlangvâl pawnthuah khai lai la ni ve ngat ila chuan, tualmei khûkpui ka tum ngei ang maw le, tia an duhthusam nula chu Thakthing Dawrkai Veng tlangval Vankhama pawhin, a hmuh tirh phat aţangin châng dang reng a kânsan thei bik lo. An chenna in aţang chuan zan khat tê pawh hlah lovin, Venghluia Sapbawiite in lam pan chuan a sihdet cell thum nen a tleh phei zan tin ta mai a. Upate’n zawhte leh hmeichhia chu a chul nel peih peih an lo tih angin, chuti taka ngawrha amah rawn hel ta chu Sapbawii pawhin a lo nep phal ta bik lo a. A tawpah phei chuan inhualna hial an nei dun ta a ni.

 

            Hlim taka hma lam hun êng leh hlimawm tak an thlir dun mêk lai chuan, chan loh khânah Sapbawii chu a dam lo ta thut mai! In lamah an han inenkawl ren rawn nangin, a dam thei ta mai si lo chu damdawi in hial luhpui a ngai ta a. Sapbawii damdawi in awm chu Vankhama chuan khêl lovin nitin a tlawh ta ziah a. Vankhama’n Sapbawii dam lo a tlawh zin tak êm avang chuan, a enkawltu daktawr chuan Vankhama hnenah nula dam lo nena an inlaichinna a zawh phah ta hial a ni.

 

            Vankhama lah chuan hniak phawi hauh lovin daktawr hnenah Sapbawii chu, a nupui hual (fiancee) a nih thu a hrilh hmiah mai a ni. Sapbawii dam lo a vil hah rimtawng lutuk chu a naute’n an manganpui ta hial a. A duh lo chungin Venghlui mawnga ţhelret hmunah, picnic tura hruai zâi an rêl ta a ni. Picnic-na hmun pan tura a insiam mêk lai chuan, ral khatah mitthi dâr a lo ri ta rál rál a. Vankhama chuan, “Chu âr khuan dan chu a va dang ve maw le!” a ti hman chauh a, mitthi dâr ri avang chuan a pum a nâ ta thut mai! Chhuat laiah tluin a nâ ti chu a vial kawm ta ngawih ngawih mai zu nia!

 

            Beiseina nena hma lam hun hlimawm tak a thlir mêk khawvel chu, thihna nunrâwng tak, mihring hmêlma hnuhnung ber chuan a rawn chelh dinsak ta lawih a! Vankhama tawnah luipui luang lai an tawp a, ârsi inher laite meuh pawh an chawl ta ţhuap mai! A thinlûng natna thawm ri zet chu, tuifinriat so bulh bulh thawm ai pawhin a ri a nâ zawk a. A chhûngril natna vawrtawp inmûng thawm avangin a taksa pum chu a khur zawih zawih thei hial nia! Sapbawii thihna avangin Vankhama tân chuan thâwk lâk khat lêk pawh a nâ ngawih ngawih a. Khawvel chu mahni hmasialnaa khat, thihna pawh mahni ţanghma chauh haitu tiin a dem ta hial a ni!

 

            Sapbawii boral hnu hian, Sapbawii dam lo a vil ngun tluk zetin Sapbawii thlan chu a tlawh awl lo leh ta bur mai. Sapbawii thlanah chuan zan tam a riak a, thil dang engmah tih a tum lo a ni ber! A tawp a tawpah a ţhianpa, Sangkunga Hauhnar chuan, “A ni êm êm lo ve, i nat phah mai dawn!' tiin a hruai haw lui thei ta hram a ni. Chuti khawpa Sapbawii thihna a han tuar nâ ta chuan, ruahţham loh hla lûngrun êm êm a piantir phah ta a ni. PB Shelley-a’n, “Hringnuna kan hla mawi ber berte hi, chhûngril natna vawrtawp chanchin hriltu an ni si a” tiin, Keats-a ‘Ode to a Nightingale’ nen Sapho thu leh hla khawvela Ode ropui berte zinga chhiar tel reng tawh tur, ‘To a Skylark’ hmangin a lo hril diam tawh a nih hi.

 

            Vankhama hla, ‘A Hlimthla’ châng hmasa ber hi quatrains hnih hmanga rem niin, a châng dawt leh hi quatrains khat hmanga rem lehin, quatrains hnih hmang bawkin a hla châng tawp ber hi a khar ta a ni.

 

            Châng khatnaah hian Imagery hla rua hmang miah si lovin, mitthlaa chhui nghal char char theih tur siin a hla thu`te hi Vankhama hian zu han remkhawm thiam a! Lûnglêng tak leh khawhar taka a tei rúk rúk lai, a tihtur hre lovin a thingrem a han hawng a. A thingrem chhûnga Sapbawii thlalak leh a lehkhathawn a zuk hai chhuak lai chiang takin kan mitthla thei a nih hi. Chu thlalak leh lehkhathawn avanga suangtuahna khawvela a chen zui tak váng váng dan, Sapbawii dam laia thu an thlung dun lai hlimthla fiah tak thlir a, tunah lem chung tawnhriat leh hlimthlate chu mal taka lûnglênna khawvel hruttirtu mai an lo nih tak dante thlengin kan zuk hmuhpui thei tlat a ni.

 

            Châng hnihna kan thlir leh chuan, Vankhama’n a hnena awm ve ta lo Sapbawii thlalak chu a chantâwk a lo nih tak maizia, chu thlalak ngei chu a thih ve hma loh zawng, a khawhar zual châng apianga lûnglênna khawvel hruttirtu atâna vawn ţhat tlat a intiamna thu kan hmu ta a ni. Chu a hringnun chanchinte chu lûngkuai êm êmin, a hla dang ang lo taka hla rua mawl leh hriat thiam awlsam tak hmangin a phuah chhuak ta a. Vankhama hringnunah loh theih lohin kan cheng ve nghal zat mai a ni. ‘Nghilh loh pâr kumtluang roa’n ka ti’ han tih thlawt mai hi chu, a nât dan thua sawi fiah chi a ni mawlh lova nih hi ti r’u!

 

            Châng tawp ber hian hnùk a khawih a, mittui a ti hnâm ngâih a nih hi! Siamtu’n angkhat veka hringfate hnena thilthlawnpêk min sem; suangtuahna chimawmzia i hmu thiam mai em? Duh lo chunga nunhlui mual liamtatea min hruai kir ţhintu thahrui chak, dodal tura chakna nei tu mah reng kan awm lohzia Vankhama hla aţang hian a lang chiang ngawt mai. He suangtuahna ngei hian natna hmun ngaiah vawi tam min hruai kir leh ţhinin, hringnuna tawnhriat duhawm ber kan tihte ngei kha, engah nge maw ka lo tawn kher kher che le tiin, dem tur zawngin kan vânruai phah ta ţhin a nih hi. 

 

Awmhar tinkim dawnin vawiin ni chuan,

Ka tuahrem lai chhûng ka han hawng a,

Tah chuan lungdi hlimthla enchim loh leh,

Biahthu di thâm hnu ka chhar chhuak a,

Hmânah zarva ang lûngrual ve lai chuan,

Kan tiam kha kumtluang ţhen loh turin,

A sakhmêl mawi hlimthla pâr ang min hlan,

Tunah kumtluang lunglênpui turin.

 

Enchim loh a hlimthla ka chantâwk tê hi,

Ka vawng ang fâm ka chan ve hma chuan,

Awmhar châng, dawn tam suihlunglênna renga'n,

Nghilh loh pâr kumtluang ro a'n ka ti.

 

Ka en hian hun hlui mual liam an thar ţhin,

Hal lo leh duhte'n kan lawm lai ni,

Dawn châng ni awm ve ang maw, lungrûka'n,

Khuarei leh a lêng zûna uai hi,

Lûng a dam thei dawn nêm maw ka en hian,

Khuanu tuah loh di pâr tawn reng chu,

Lûng ka chhir enga'n ka lo tawn,

Kumtluang lunglênna chang chhawl min ban.

 

            Vankhama hla hi han en vang vang ta la. Sailo nulain thiam tak maia lal puan a tah ang, hnahchawi khai hun takah a kut no taka a han khai a, puan ze mawi chhuak tura themtleng a han khawng phei zauh ţhin ang maiin, a hun takah a hla thlûk mil êm êm hla rua remkhawmin, a hringnun nena inhmeh êm êm hla rua rawih hun lah zirtir leh chuan ngai miah lovin, a hmun nen lam a hre bel hle a nih hi. Vankhamate ang kha zawng, keini ve mai hian a ropuizia leh a themthiamzia kan sawi chhuak zo tak tak thei ngai dâwn lo a nih hi. Mi thiam zawkte cho chhuah nâna he a hla ropui tak mai ka han ching ve ngawt pawh hi, a chhana lak dan min thiamsak ngei pawh ka beisei tlat a ni e.