Tun hnai Matric result a chhuah rual chiah khân, zirlai
naupang pawisawi lo leh duhawm tak tak, taimak chhuah kawnga mite aia nep bik
hauh lo tur ţhenkhatte chu, Kothari
Commission thurawn anga High School zirna kalpui a nih miau avangin an pass zo
lo emaw, an compartment phah a nih hi. High School-ah chhiarkawp (maths) hi
Compulsory Subj a nih miau avangin, subj danga mark sang tak tak hmu, chhiarkawp
thiam si loh avanga pass zo lo emaw compartment ta zirlai naupang kum tin, a za
tel kan nei ta ziah mai a nih hi.
Chutiang bawkin zirlai naupang zingah Science leh
chhiarkawp thiam êm êm, mahse Social Science leh History etc subj lam tui hlawl
lo leh thiam ţha hlei thei lo zirlai
naupang pawh, SS subj avangin a pass zo lo emaw a compartment phah hlauh thei
bawk. High School thlenga subj zawng zawng zirlai naupangte’n an zir hi, tun
hma lam hun ngaihtuah chuan a ngaiin a ţul hliah hliah a ni thei e. Mahse,
hma lam panna chuan danglamna a rawn paipawn tel tlat a. Hma lam pannaah
kalphung ngai reng pawh hnawmhnawk satliahah a chang thei tlat a nih hi.
Higher Secondary aţanga zirlai naupangte’n an tuina
subj an thlang nalh thei hi, tun hma, hman ni deuh lâwk thleng kha chuan a la ţhain a aia ţha zirna kalphung neih a
ţul hauh lo pawh a ni
thei e. Mahse, khawl thluak nei awpna hnuaia zirlai naupang ţhanlen chak dan, an
thluak sawizawia a awm dan, an tui zawng an hriat hma tawhzia, an chem kalna an
hriat zung zung tawh dante hi, ngun tak leh uluk taka kan thlithlai a va hun ta
êm! He an nungchanga danglamna lo thleng mêk azir zela zirna huangah pawh
kalphung thar kan duan chhuah thiam a ţul
ta hle mai.
Tunlai chhanah exam pass dan azira zirlai naupang thiam
leh thiam loh teh chhuah tumna kalphung hi, ram changkang apiangah an
thlauhthla deuh zel tawh a. Kan ramah erawh a vawng tam thei apiang lehkha
thiamah kan la chhuah mêk thung! Sikul ţha tehfung kan hman dante hi ţhiah a va hun tawh tak
êm! Education tum bulpui, zirlai naupangte mi hmantlâka chhuah tih lam hawi ai
chuan, Subj tina mark sang tak hmuh kha zirnain a tum ber a han ni ta hlauh mai
a nih zawk hi!
Matric Exam-a subj zawng zawng deuh thawa Distinction
mark hmuhte hi a ropui viau nangin, a hmantlâkna erawh a tam viau chuang lo.
Miin a tuina subj bikah mi hmantlâk ni tura thiamna a zir chhuah aia hlu leh
pawimawh a awm lo tih zirlai naupangte hian an hriat chian a hun takzet a ni.
Thiamna lama zirna vawrtawp han tawng pha Dr Krista Roluahpuia chuan, “Zirna hian a tum ber chu mi puitling, mi
hmantlâk ni tura buatsaih hi a ni. Chuti ang ni thei tura inbuatsaihnaah chuan
darkar 3 chhûnga inteh hi a misleading khawp mai! Mizoramah phei chuan a vawng
tam tam tih ţhatna a
ni. I man thiam em?”
tiin, tuna kan zirna kalphung a duhkhawp lohzia a aupui mêk a nih hi.
Thu leh hla (Literature) lama tui mi la ni tur te,
Administrator ţha tak la ni tur te,
infiamna lam hawia ke la pen tur te, histawri lam la buaipui tur te, politician
la ni tur te etc tân hian High School-a Maths Subj bika pass ţhat hluah a ngaihna reng
reng a awm hran lo. Maths a thiam loh avang zawka zirna a bei nawn leh tur, chu
miin a rilru a khawih pawisak dan tur zawka hi ngaihtuah ngai êm êm a ni ta a
nih hi. Chuvang tak chuan, High School chinah zirlai naupangte hi duh thlang
thei tura kan siam a hun ta hle mai. Chutianga zirna kan kalpui thei a nih ngat
chuan, zirlainaupang ţha tak tak kan neih phah
ngei a rinawm zawk a nih hi.
Zirna hi Science, Arts leh Commerce huangah ţhen an nih ang hian, HS
chinah Subj Combination siam fel a hun ve ta hle. Additional/Optional Subj anga
Arts lama kal turte tân Science leh Maths Subj-te hi dah nachâng hre tawh ila.
Chutiang bawkin Science leh Maths lama tui zirlai naupangte tân Arts Subj har
an tihte pawh dah ve theih an ni bawk ang. Hetianga H/S zirna kan kalpui a nih
chuan, ţul lo taka rilru natna
ang te, ţul lo puia fail angte
pawh a bo thei ngei ang. Zirlai naupang pawhin rilru hahna nei miah lovin, a
subj tui zawng tak kha taima takin a zir theih phah ngei bawk ang. Tun
dinhmunah rih chuan a tuina subj bikah a ngaihtuahna leh lehkhazir a tuina
zawng zawng luangliam ţhin mah se, Maths leh Sc
bikah a dinhmun hniam tlatna chuan nasa takin ngaihtuahna leh nungchang
thlengin a pawt hniam ţhin lawi si a nih
hi.
A tawp berah chuan hei hi i ngaihtuah tlâng teh ang u.
Tuna kan zirna kalphung hi chu a vawng tam tam, note vawn kawnga a rilru chak
chakte lehkha thiama an chhuahna a ni a. UPSC leh Civil Service Exam lamah
erawh vawn sen loh khawpa tam subj hriat a ngaih si avangin, lehkha thiam tia
kan chhalte hian engti kawng mahin heng Exam-te hi an paltlang thei lo a nih
ber hi. Ram changkanga zirna kalphung ţhaah
chuan zirlai naupangte’n an lehkhazir an hre thiam hmasa phawt a. Chu an hriat
thiamte chu mahni ngeiin an ziak chhuak par par tawh mai a. An vawn sen loh kha
an hriat thiam tak achinah awlsam takin exam an chhang thei ta mai ţhin a nih zawk hi.
Tin, exam hmanga zirlai naupang thiam leh thiam loh teh
chhuahna kan la kalpui chhûng hi chuan, mi hmantlâka zirlai naupang chhuah kan
nei tam thei ngai dâwn lova nih hi. Dr Krista Roluahpuia vekin, “Exam hi bo
tawh se ka ti ngawt mai! University-a ka luh hian class ka lak hmasa bera thu
hma ka neihnaa ka thu sawi tel ţhin chu 'I dont believe
in Exams' tih hi a ni. Naupang hian an hre thiam lo fo. Ka thu chu nise Assignment
leh Project ang chi chauh hian naupang hi ka Grade ţhin ang. Kan zir tam zawk hi chu
kan theihnghilh leh vek a, kan mamawh hunah kan revise leh ţhin mai a ni” a tih hi,
kan zirna kalphung innghah nân a rintlâk ngei ang le.
No comments:
Post a Comment