Thursday, May 28, 2020

Lalpa chhiahhlawh, Dr Ramdinthara Sailo a au e ! Part - I

            Nizanah khan Lalpa chhiahhlawh, tun huna mi tam takin eizawnna hlawk bera an chhal mek, Daktawr a nihna kalsana, Zoram chhûng pawh ni lova Pathian thu zuk tlangaupuitu a rawn ding chhuak ta a, a khah hian a khat ţun ni berin alang! A thu sawite hi a ţhat vang ai mahin, kan mamawh ngawih ngawih a nih avangin, a sei lutuka, ţum hnih sawiah kan tlak mai a ngai dawn a ni.

 

            A rawn din chhuah phata a thu rolum rawn ken chu, ‘Sawi tur ka ngah khawpa, ka sawi zo hman ang em aw?’ tih a rawn ni nghal hmiah reng a nih kha! Engvang nge kan tih chuan, Zoram nungchang dik tak hi, ram pawn aţangte hian a lang fiah hlei hlei emaw tih mai tur a nihzia, a taka ka lo tawn hriat ve tawhna a rawn nemngheh vang a ni!

 

            ‘Pawn lamah ţha tak anga kan lan lai hian, chhûng lamah hian ngêt  ru a awm a ni tih Lalpa’n a hre tlat a!’ tih a rawn puak chhuak nghal hluai a! A dik a ni, lang thei lama ţhat ngawlvei, fianrial nuna Lalpa nena inzawmna reng reng nei si lo hi engzat tak awm ang i maw?

 

            Thi sawitu dang zawngin kan rama rorêltute an dem ngam meuh loh laiin, Dr Ramdinthara hian a dim lo kher mai! ‘Ram hruaina hna hi hriak thih rawngbawlna hna a ni!’ a rawn ti ta piap piap mai a. Kan rama Politician zingah hian hriak thih an awm lo, kan tih hian an thiltihte hmanga teh tling lo kan ni tih i hria ang khai! Upa nihna meuh nei chung si a, thil ţha lo hlir suangtuaha ti ţhinte rorêlna hnuaiah kan awm tawhin, kan awm mek a nih hi!

 

            ‘Pathian thu aţanga Politik zir chhuak lo rual, lal reng duh, Zonunmawi pawh hre lo, sum siamna emaw ti tlata, mahni tâna Politik a khelha khel thiam zawngin kan inzir chhuak ta a! Tunah phei chuan Politik khel thiam, Daktawret dikri nei hi an tam ta! Chumi rah chhuah avang chuan Politik chu kan hmu tenawm ta êm êma, ringtu leh kohhran mite tân chuan va khawih hlek pawha pharna ang maiah kan chhuah zo ta!’ tih hi Lalpa chhiahhlawh thu chhuak chu a lo ni ta a ni!

 

            ‘Pathian hriak thih rawngbawlna chu, Setana hnenah ka papêk titih ta a, ani lah chu a intitatu ta êm êm a nih hi!’ tihte hian, kan rama Politician leh an chhûngte zawng zawng hi au harh thei se, kan ram hi a dam mai ang! Kan ram Politik chu, ‘Mi dik lo leh mi eng emawho mai mai khelh turah kan chhuah ta a!’ a tih hi hnial thei kan awm reng em? Zoram Politik Khawvel en la, an chhiahhlawh fahrah te teho inhnialna leh inkahna hi en rawh, a ball a mawl ang angin, tumahin anmahni kan thlahthla ngam chuang si lo a nih hi maw le!

 

            ‘Mizorama kan ţhanmawhbawk ber chu, kan sakhuana leh kan nun a inmil thei tlat lo!’ tih a rawn ri chhuak nawn leh ta! Sava thlawk lai tak, hlum so hmanga hrual mum sairawkherh mu hmanga a nâk nêm lai taka kah fuh ang chai chai kan ni reng lah tak a! ‘Kan thlarau mi-na leh kan pawn lam nun lah a inhmu rem thei chai bawk hek lo!’ tih chhunzawmna lo awm phei hi chu, ‘Indona chu Lalpa indona a ni a, hnehna chu Lalpa ta a ni’ tia kan au phûr tluk hian, lo Amen-a, harh chhuahpuina tham a va tling chiang êm!

 

            ‘Kan piantharna leh thlarau mi-nate hian biak in pawn lam hi a vak thleng pha hlawl lo!’ tihte hian min au harh thei tak maw? ‘Tangka sum ngainatna! Chanchin ţha hi khawvela a luan chhuah loh chuan, khawvel hi kohhranah a lo luang lut ţhin!’ tih lo ri ta hi, a dik lutuk tluk hian a den tur kohhran hruaitute hi deng harh zo tak ang maw?

 

            Kan thawhlawm tam zawkte chu inrelbawl nân a luang liam zawih zawih a. Kan thawhlawm tam zawkte pawh thawktu enkawl nân mai ni lo, thawktu chhûngte dam mawh hritlana hman turin kan chhep hrang zo ta mek a nih hi. Kan Misawnari Furlough-te’n ngaihhlut an hlawh tak lohziate hi mitin kan hmu mek a ni lo em ni?

 

            ‘Kan mipui mimir khawsazia hi en rawh. Pawisa kan neih theih nân a nih phawt chuan, pawisak reng kan nei tawh lo!’ tiin, kohhran mipuite pawh, sava chaldara silaimuin a verh kaw phâwt ang maiin, min rawn kap fuh ta chawih mai a nih hi! ‘Kan rama sualna tam ber hi, tangka sum ngainatna avanga lo awm a ni’ tih hi Baibul thu ziak tluka dik leh rinawm a ni!

 

            ‘Kan mutân dawt lehtu chu, “Sual Ngaihzamna” a ni!’ tih hi Paula lehkhathawnte tluka dik a ni. Eirûk hmanga inla lian te, khehpuam leh chiahpuam hmanga, nau piang fuh laileng an sawi ai pawha, kalphung pangngai pel rak khawpa rawn ţhanglian chakte hi nupui pasal atâna kan it, khawtlâng hruaitu leh pûr châwk nâna kan hman, kohhran puipa ni tura kan thlanziate hi tu nge dawt ti ngam awm?

 

            ‘Thil sual tih pawisak lohna, “Chawmawlhna Thlarau” kan chang sup sup ni berin alang!’ tiin, mite hmuh loha kan uirê dan, kan eirûk dan leh pawi kan khawih dan zawng zawng a rawn khaikhawmna hi, a va lungchhiatthlakin, a va dik si êm! Kan mutân pathumna, ‘Pathian hriat chian lohna’ hi kan hre hlei hlui avangin, bawhkân mai rih ang. ‘Pathian nel sual fe fe erawh kan va la tam dawn êm!’ tih hian khaikhawm theih a ni si a.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dr Ramdinthara Sailo Thu Sawi Part – II

 

            Keini ang duang, Sermon ţha nazawng, Thlarau chaw pai tel hlek si lo ngaithla ngun lutuk tân hi chuan, tun kâr chhova kan thu ngaihthlak, a sawitute hming bula Rev Dr tih tel ngatte thu sawi kha han tlip leh chuan tur ngaihna awm lo khawpa dik fel thluam mai niin ka lo ngaithla a.

 

            Pehhel ang reng taka Zoram Kohhran-te sualna an sawi te kha, zupui khawn chânga, khamkhawp lo taka zu inna dâwta, zu tuitling thlum tak chhuak tur awm tawh lovin, duhkhawp min pe thei ţhin lo ang maiin, an thu sawi ţha êm êmte khan tisa leh thlarau a hnâwn zo meuh lo.

 

            A chhan ni ta bera ka hriat chu, vawi za tam thlarau ruai kan lo ţheh tawhna kawngah, chaw tak ni lo, Appetite hmanga kha leh chen chawm thau, thau tak tak hlei thei thei chuang si lova, hrai puar ve laklawh titih sia kan lo awm vang te pawh a ni ta ve ang!

 

            ‘Mizote hian zirlai zir thar tur kan nei a. Chu chu Lalpa ţih hi a ni’ tih hian, kan rama ringtute nun dan a khaikhawm dik hian ka hria. Pathian ţihna leh pawisakna reng reng nei lova, nitin hun hmang liam ţhinte zingah hian, kohhran mi hi a tam ber kan nih a rinawm ţhin!

 

            ‘Harhna leh rau kan chan danah hian, inenfiah deuh chu kan ngai a ni!’ min ti leh tawl mai a! Mizote tluka harh zing hi kan awm lo, kan harh zin tluk zetin kan muthlu zing a ni lawi si hi! A maksak leh dangdai apiang kan hmu rau hluai a. Pathian thlarau leh thlarau naran pawh kan thliar thiam tawh lova, kan tâng hru reng mai a nih hi!

 

            ‘Biak in chhûngah Pathian mi leh thlarau mite kan inchâwk phûr tawn luih luih a. Pawnah kan va chhuaka, kan so liamna zawng zawng kha a phai leh nghal vek zel! Krista hminga tawrh leh thihte chu sawi loh, Krista’n min hmu ang tih hlau reng reng hian, thil kan ti ru zul zul mai a nih hi!’ a tih zinga mi kan va tam êm!

 

            ‘In zai luih luih dawn nia a ti lo! Ka thuhretute in ni ang, tih a ni zawk a. Keini chuan piknik-pui atân te, nawmchenpui atân te, zai tuipuitu atân leh lam tuipui nân Thlarau Thianghlim hi dawnsawn kan duh a nih hi!’ tihte hi kan nihna dik tak niin, ‘Kan harhna reng reng hian, Chanchin Ţha hrilna lam a hawi pha lo te, khawtlâng nun leh mimal nun a khawih ţha pha lo an nih miau avangin, harhna tluantling an ni pha lo, phûrna satliah mai an ni!’ a tih hian, kan rama Chanchin Ţha hnathawh lem lutukte hi a tarlang chiang a ni!

 

            Berampute leh sakhaw lama hruaitute lam a hawi ve ta a. ‘Sim tur kan lo nei ve reng em le? Beamrampute hi chaw pe tur kan nih laiin, a tam zawk hi chu kan ril a ţam ve zawk niin alang! Chaw pe thei tur chuan Thlaraua Pathian kan pawl tam a ngai lutuka, a ţhen hi chuan a ţhing hi kan ring rei mah mah em?’ tiin zawhna, chhan hreawm leh dik bawk si a rawn zawt ta a nih hi!

 

            Kohhran hnuaia pawl hruaitute thlenga huam vekin, miin Pathian Thlarau nen lova thu a sawi chuan, kan hre nghal vek zel a. Kohhran leh pawla kan hotu nihna te hi, sawrkara hotu liante khawsakzia hian kan khawsa tam ta mah mah em? ‘Khawvel lalte kan ang tial tialin, khawvel style kan ang tial tial ang tih ka hlau ţhin. Lal ni lovin chhiahhlawh kan ni zawk’ a tihte hian hruaitute hi au harh mawlh rawh se.

 

            ‘Thu sawitu thu sawi aia a sawitu nihna teh dun dun hrat kan ni!’ a tih hi a dik lutuk a, sawi belh chiam tur pawh a awm lo! Kohhrana hruaitu kan nihna hian kan mit a tidelin kan beng a tingawng theiin, chutiang mi chu kan tam ta a ni lawm ni? He thu ngaithlatute hian, ‘Sim chu a ngai a ni, inti rilru mek a. Mahse, a praktikala sim a ngai!’ a tih hian, Lalpa chhiahhlawhte thu sawi kha zozaiin min siam thar loh dan en hian, kan mamawh ber niin alang ta!

 

            ‘Puithiam leh rawngbawltute chu hulhliap leh maicham inkârah ţap se la, “Lalpa, i mite hi hum rawh!’” an tih a ngai a’ tih hi, kan rama puithiam leh rawngbawltute’n tih an tum ngai reng reng loh niin alang tlat a nih hi! ‘Kan vai hian Lalpa hmaah inngaitlawm chunga, chaw ngheia thupha kan chawi a hun ta’ tih hi kan hmabak, mahse tumahin hma an lakpui ngam loh rawngbawlna rotharp, kan mamawh ber chu a ni si a nih hi!

 

            ‘Kan mamawh ber chu sual sim satliah mai ni tawh lovin, sual ngaimawh leh sual huat harhna a ni!’ a tih hi a va han dik tak êm! Zofate tluka sual enliam thei, ngaimawh lo leh thinhrik lo ringtu hi an vâng khawp ang! Aw le, Inkharkhip chhûng hian Lalpa chhiahhlawhte chuan Zoram sualna leh a tih tur min hrilh mawlh mawlh ta a.

 

            Israel fate hun laia Zawlnei hmanga Lalpa a au ţhin nen khan danglamna a awm chuang lo. Mahse, mak deuh maiin kan thinlung hi a chawlawl ţhuap niin alang mek a. Pathian thuin berampute leh rawngbawltute harh dan tur a sawi anga, sual sim tlânna kawnga hma hruai tum reng reng lo an la awm ţhup si avangin, eng ruai kan ang thei lo niin alang! Kan vanneih êm êmna hi Pathian thin ti-ur sual sauhtu-ah a ţang mai ang tih a hlauhawm zo ta a nih hi!

 

 

 

 

 

 

 

             

 


Kohhran huangah leh zel pawh SIR !

            JNM Sikul, a hun lai na nâ nâ chuan Chhim lama Mizo sikul ţha berah khan, kan hotute kha mipa an nih chuan, ‘Hotupa’ kan ti mai a. Hmeichhia an nih pawhin, ‘Hotunu’ tih kan hmang leh mai ţhin. He ţawng ţial, sappui ţawng, awze ţawng hi engvanga uar ta êm êm nge kan nih?

 

            He ţawngkam phenah hian thil tam tak inphum awmin ka hre ţhin. Midangte hnuai enna hmanrua, mite zah phurhna nia inngaihna hmanrua, mi chaldelhna ţawng rua, midang chungtlakna, mite aia indah hran bikna, chungnung zawk nia inngaihna min petu a ni.

 

            He ţawngkam neitu ber sapte hian, he ţawngkam hi Mizote ang teh huam hian an leklam lem lo! Sap nunphunga awpbeha lo keu ta, sap ngaihsânna reh thei lo nun nei, changkanna tehfung berah pawh sap nun hmang tlat Zofate hian, ţawngkam nazawnga Sir tih kan chelek fo hi sim teh ang u!

 

            Kan rama rawn ching lâr hmasatute chu vai IAS rawn awmte kha niin an lang a. An inti lal thiamin, an intih thu thiamzia kha ţhangtharte chuan an hre kher tawh lo ang. An pisa luh dawnah pawh, ‘May i come in, Sir?’ tih phut tlat ţhin an ni a.

 

            Histawri kan en chuan, heng mite hi nasa takin Pu Hawla khan an nunphung a tihvulsak a. Intih ngêng deuh ngâlh nun kha a neihtir a ni ber. Pu Laldenga a rawn lal ve ta thunga, ‘Nangni IAS tel lo pawh hian, ka MCS rualte nen hian sawrkarna kan kalpui thei tih hria ang che u’ tiin a rawn bengdai ta thung a.

 

            Pu Laldenga ţhat deuhna chu, sawrkarna a han siam pawh khan, mipui rawngbawltu leh an aiawhtu kan nih avangin, nitin Hnam Rûnah MLA/Minister pakhat tal in awm ngei ngei tur a ni, tiin mipui tân a inhawng tlat ţhin a nih kha.

 

            Mahse, hun a lo kal zel a, thawhpuite chung en nihna hmanrua, aia hniam zawkte beng hniamna atân he ţawngkam hi sawrkar leh a hnathawktute hian an rawn uar chho tial tial a. Tunah phei chuan kan nitin ţawngkam hman rim ber pakhatah kan chhuah ta der a nih hi!

 

            Sawrkar inrelbawl dan nasa taka entawntu sakhaw puithiamte êm chuan, he ţawngkam hi an chelek ve turah ka lo ngai ngai lo. Mahse, ka rin loh deuh maiin Hqrs lama kohhran hotu lian rualte hi, anmahni dawrtu Pastawr rualte chuan, ‘Sir’  tiin an lo ko ve reng a ni tih hman niah hrilh ka ni hlawl mai a!

 

            Mak ka tih tawh nak alaiin, kan IAS pension pakhat phei chuan kan sakhaw puithiamte hi Officers’ Meeting tia an invuah thu leh Pastawr Senior-te chu sawrkara Senior Officer Level angah an indah thu min hrilh tak deuh deuh a! Nuamtawl sawrkar hnungzuitu kohhran tih article ka ziahte kha ka hre chhuak chuai chuai mai!

 

            Lal Isua rawngbawlna hi chhiahhlawh nun a ni, tih thupui nen chuan inhmeh lo tak, inlaichinna reng reng awm lo a ni. Lal Isua ngeiin, ‘Tu pawh in zingah hmasa ber nih duh apiang chu, in chhiahhlawhah an awm bawk tur a ni’  a tih nunpuina leh he Sir tia inkohna boruak hi chu chhim leh hmar ang hlauh a nih hi!

 

            Mizo kan nih ang ngeiin mi zahawm leh mi chunga lêngte leh aia upate kohna mawi tak, ‘Ka pu, ka pi, hotupa, hotunu’ kan nei ve reng a! Chutih laia miin ‘Sir’ tia an koh vang maia inngai ropui ta viau, nuam ti riau, chungnung deuh lârha inngai leh, chutianga mite han koh chu changkang ta riaua ngaitute hi chu mi dazât tia koh mai loh chu, hming dang vuah tur ka hre mang der lo nia! Zirtirtute bak han Sir emaw Madam emaw chiam tumna pakhatmah ka nei lo ve!


Kohhran hi Mihring nge Pawl – Zofate kal sualna !

Rev Lalhmingchhuang Zongte - Siam Ţhatna Sermon Ropui chu!)

 

            He zawhna hi zawhna mawlmang ang tak anga lang, mahse Zoram Kohhran leh a chhûnga cheng kohhran mite’na kan hriat fuh tawk loh avanga, kohhran rawngbawlna reng reng, Ţhal laia ruahtui tla zuaiin, leilung hnâwn kim hman si lova, Ni a lo sata ro leh thuai thuai ang a nih phah mek a.

 

            Rev Lalhmingchhuanga hian zawhna pawimawh zet mai, ‘Kohhran hi min tipumkhattu nge min ţhendarhtu?’ tih a zawt a. He zawhna chhanna mawl tê chu, ‘Min ţhendarh chiang a ni’ tih hi a ni! Aizawl leh hmar lam khaw tam zawk chu PCI kohhran mi leh sa an ni a. Lunglei leh chhim lam khaw tam tak pawh BCM mi leh sa an ni.

 

            Lawngtlai leh a chhehvel khuate chu LIKBK kohhran an ni fur a. Siaha lam kan hawi chuan, ECM kohhran an ni deuh fur bawk. A hmingin rorêlna sâng berah han inpalai tawn eng ang mah ila, ţhalai inkhawmpui lianah pawh han inko haw tawn ţhin bawk mah ila, ‘Pumkhat an nih theih nân’ tia Lal Isua’n Pa hnena dilna a thlen, tihlawhtling thei hlawl lo Isua hnungzuitu inti kan nih fur hi.

 

            Kan ringtupuite lawina kohhran (denomination) hrang hrang, UPC, Salvation Army, IKK an lo keh chhiata, kohhran hrang hrang aţanga pawl chhuak an awm reng rengte hian, an inpumkhat leh theih nâna ţawngţai ţhin mi ai chuan, lo nuihzata, lo chirhtheh ţhin, fiamthu thawh nâna lo hmang bawrh bawrh duh ringtu kan tam zawkzia hian kan nihna, Pawl hmanga ţhendarh kan nihna chu a lan chiantir ngang a nih hi!

 

            ‘Kohhran hi Pathian ram tizautu nge, kohhranah kan thlung bet’ tih zawhna pawh, chhanna dang a awm lo. ‘Kohhranah kan thlung bet tlat!’ tih hi a chhanna chu a ni! Kohhran pawl pakhatin hlawhtling taka thlarau bo manna hmun a lo neih tawhna pawh, zuk luh chhuaha, therhlo fahrah tê tê hmanga beram inchhuhsak ching vek kan ni a!

 

            He Pathian ram hi, kan kohhran (Pawl) chhûngah lo chuan, a darhzaua a lo ţhanlen pawhin, kan lawm tak tak thei tlat lo! Kan kohhran chhûng a nih chuan kan thilphalin ui kan nei lo a. Mahse, kohhran dang hmalakna a nih erawh chuan, tel ve tumna thinlung reng reng pu hlei thei lo khawpa pawl atchilh, kohhran mi kan tam ber a nih hi!

 

            ‘Pawl (kohhran) buaipuitute chuan pawl ţhatna tur leh hmasawnna tur an ngaihtuah ber a. Mihring ngaihtuahtute erawh chuan kohhrana mimal tinte ţhatna tur an ngaihtuah ţhin’ a tih hian, Zoram kohhran mite ze dik tak a va tarlang chiang êm! Kohhran bil rorêlna thu chhuak zawng zawngte hian, mahni lawina Pawl bik ţhanlenna tur leh kawng hrang hranga hmasawnna tur bak a ngaihtuah thleng thei tawh lo a ni ber a!

 

            Tun hun thim tak kan hmachhawn mek lai pawh hian, chu kan nihna dik tak chu a lo lang chiang a nih hi! Presbyterian Tualchhûng Kohhran ţhenkhat hi chuan, Kohhran puipa nih an va tlin ţhin êm! Veng ţhenkhatah, kohhran (pawl) chhûnga mite bak, pawl dang zawng zawng a mite pawh thliar lova ţanpuina an sem dan han en te hian, kohhran awmze dik tak nunpuitu hi zawng an awm chiang, tih min hrilh ţhin.

 

            Mahse, tualchhûng kohhran dang zawng leh, a kohhran pui berte erawh, mahni pawl ringawt ngaihtuaha, hmanhlel kan ni zawk tlat si a nih hi! Tun dinhmunah hian kohhran hmangaih êm êmtu zingah, mahni lawina pawl chhûnga kan ringtupuite ngaihsaka, ngaihven ngai reng reng lo, an awm ve tih pawh hre mang lo hi Za-a 80% aiin kan tam a rinawm chiang a nih hi!

 

            Mahni ringtupui leh kohhrana kan lawipuite ngei ngei ngaihsak ai chuan, kan lawina pawl a lo ropuia, khawvel thil tak pawha a lo hausaka, a lo ţhanlen thûr thûr dan ngaihtuaha, hmanhlel ta reng reng kohhran mi, rawngbawltu leh Pastawr tamzia hi sawi maia fiah chi a ni lo. Serchhip-a CKŢP lamin Inkhawmpuia an neiha an thuhriltu pawh khan, Donald Trump-a a ţan chhan chu, ‘Presbyterian a ni tlat!’ tih a nih tel kha!

 

            Kan unau UPC-te mawlh hi he lam kawngah chuan mi aiin an nasa emaw tih mai tur an ni a. Kohhran dang zawng zawng hi chu Vanram pawh kai lo tur, Zoram khaw ţhenkhat, kohhran hrang hrang awmna reng pawh ramthima puanga, Tirhkoh tir duh hial khawpa Pawl atchilh niin an lang! Anni ang êm hian che firfiak lo mah ila, anmahni rilru ang bawk pu hi BCM, PCI, Salvation, ECM, LIKBK etc zingah hian kan tam lutuk tlat!

 

            Seventh Day pawh sawi kai ta law law ila. Thianghlimna leh insumtheihna ringawt buaipui pawl, chung an ti ve thei lo kohhran dang zawng zawng tling lova hmuh tlatna nei an nih ve bawk hi. Tu kohhran (pawl) mah hi kan bang chuang lo! Entirna turin kohhran hming hmerh leh remchang kan hmang mai a ni zawk!

 

            ‘Pawl hmangaih êm êmtu, pawl chhûnga mimal ngaihsak tak tak si lo a awm theih’ a han tite hi chu, a thu a dim mah mah a ni! Pawl tâna inpe zo êm êm, mahse mahni ringtupuite tâna thawk chhuak thei hlawl lo, an lam hawia rawngbawlna ke pawh chhep thei lo rual hi, leia ţiau vaivut zat zeta tam kan awm mek a nih hi maw le!

 

            Heti hian sawi chho ta mawp mawp ila. Pawl ngaihtuahtu chuan pawl len leh ţhanlen dan, leilung dana hausakna leh neih îm êmna an ngaihtuah a. Mihring buaipuitu chuan mimal tin kan dam tlâng em, rinna kawngah kan ţhanglian thei em, tiin a ngaihtuah ţhin.

 

            Pawl buaipuitute chuan bithliah neiin ramri an kham ţhin. An hmalakna reng reng huapzo hmalakna a tling thei ţhin lo. Mihring buaipuitute tân erawh chuan Pathian mite zawng zawng hi Krista kaltlanga kan taksa peng ang an ni a, inţhen hranna hi a awm thiang lo, tiin rawng an bawl ţhin.

 

            Kohhran hi pawl anga hmu tlattute chuan, kohhran pawl kaltlangin Pathian an dawr a, kohhran phen aţangin an inhawlh pùk hluai ţhin. Hei vang hian em ni, kohhran mi tak tak, maltlat nuna pachhe êm êm si kan tam chhan? Ni chiang e maw le, tih hi a chhanna chu a ni mai!

 

            Kohhran hi mihring anga hmutu chuan kohhrana kan tel theih chhan hi Krista thisen zara kan chan a ni tih hriain, mahni leh Pathian inkâr an ngai pawimawh ber. Kohhran, pawl anga hmutute erawh chuan kohhran kaltlanga prawkrem hmangte bakin rawng an bawl thei ngai lo. Prawkrem-ah innghatin, prawkrem khalh kal Kristian hi a tam zawk kan ni mek a nih hi!

 

            Presbyterian leh Baptist kan nihna ai chuan, Krista thisena lei Kristian kan nihna hi langsâr tur zawk a nih laiin, tu pawh thuhriltu hlawhtling leh Pathian mi hman an lo awm apiangin, eng kohhran nge tih aţangin anmahni kan lo teh phawt a. Channa azirin an rawngbawlna pawh kan lo dawngsawng hrang nuaih tawh ţhin a nih hi!  

 

            Zorama ringtu inti tam zawk hi chuan Isua aiin kohhran an hnaih zawk a. Isua rawng aiin kohhran rawng an bawl nasa zawk ţhin. Mahse, heng thu sawitu apiangte chu chirhthehin, pan hnâi la ang maia duhdak lovah kan chhuah chamchi duh zawk zel a. Kan Pathian thu ngaihthlak duh bik zawngte thleng hian, Pawl ang hlira buai kan ni zo titih ta mek a nih hi!

 

            A tawp berah chuan Kohhran awmze dik tak i chiang ang u! Kohhran chu Pathian mite kalkhawm, a mihringate kan ni a. Tam leh tlem, ropui leh pachhiat lam Lal Isua’n a ngaihven ve lem lo! Mi pahnih pathum kal khawmnaah chuan ka tel ve zel ang, a ti mai zawk a ni! khawvelah hian thil pahnih atchilh hlauhawm êm êm an awm a.

 

            Politik atchilhna leh kohhran ruihchilhna hi a ni. Politik atchilhtute chu ramtuileilo khawpa kan chirhtheh hreh loh laiin, a chirhthehtute ngei hi Pawl (kohhran bil) atchilhtute kan ni tih, engtikah tak inhre chhuakin, kan hmuhsit S. India  kohhran hrang hrangte anga kan inzawm khawm theih hun hi a lo thlen ve dawn ni?

 

            He thu ziak hawtu leh ngeih lo riau, Sermon ropui sawitu Rev Lalhmingchhuanga Zongte thu sawi pawh lem harsa ti fe fe kan lo awm a nih chuan, Chanchin Ţha Johana 17:21 kha lo chhiar tluk tluk se, Thlarau Thianghlim puina azarah a harh chhuakin, a lo inhmuh chhuah ve phah thei mial mahna!

 


Hripui leh English Literature.

           Vawiin chu C. Lalawmpuia ‘Rambuai Literature’ ngaihtuahin, kha lehkhabu ropui tak khan, rambuai laia mi tam zawkin kan hmuh phak loh, buaina râpthlak hlimthla dik tak, awn lam nei miah lovin min tarlansak a. Tun huna hripui lêng mekah pawh hian, hripui vawi tam a lo lên tawhna Europe leh America ram, a hun lai khawvela mihringte nunphung zuk thlir thuak thuak ka’n tum dawn a ni.

 

            Thomas Nashe-a hla hril ‘A Litany in Time of Plague’ hi, hri a lên lai min mitthlatir theih khawpa Imagery nei ţha, hri lên lai hlimthla a taka min hmuhtir thei khawpa Realism nei ţha hla a ni a.

 

            Mangţha, leilung malsawmna tinrengte u,

            He khawvel hi rinrawla neih mi a ni lo,

            Kan ngainat a hlimhlawp bawlnate zawng,

            Thihna kutzâla min hnuh luhna hmanrua mai…

 

            - tiin min hrilh a.

 

            Hringmi leh a thil neite chu ral mai tur niin,

            Hunin a koh meuh chuan lalte pawhin an hnial thei lo,

            Nang mi hausa, i hausakna chhuang suh la,

            Rangkachak chuan hriselna a leisak lo’ng che,

            Hripui chu muangmara che chhuakin,

            Thil zawng zawng tawp neia siam an ni si a!

 

            - tiin min hrilh bawk. Kum 1590 chhova London-a hripui a lên chiama, mi tam tak phum sen an nih loh lai kha, mihringin thihna an lo ngam lohzia John Davis-a chuan a hla hril ‘The Triumph of Death’ hmangin heti hian a lo puang ba;wk –

 

            London-ah thihna mei khu a zing chho mup mup a,

            Thihna chu a thlantui rimchhia hmanga inchawk phûrin,

            Ruang ţawih phurtute chuan, ‘Ruang rawn theh chhuak rawh u!’ an ti!

 

            Tun huna kha;w tinin mahni ramri kan venghim ang chiah hian –

 

            Khaw tinin râlvengtu a ruai a,

            Anmahni bak tumah an thlen a thiang lo!

            Thih leh dam kâr thu chu thlir ţhuapin,

            Damna zawngin mi an tlan vel ruai a!

 

            - tiin! Kum 1793 a lo ni a, Philadelphia chu Yellow Fever an tih mai hripuiin a nuai chiam a!

 

            Thli lum huam huam a tleh reng a,

            Mitthite pawhin thlan hmun an inpan chhawk!

            Ruang phurtu tawlailir thawm awm rengin,

            Vuina thawm riin reh lam a pan thei lo!

 

            Daktawr inhnial leh innawr thawm a ringin,

            Thihna sipai rualin chawlh zai an rel thei lo!

 

            - a lo ti thlawt mai a ni! Christina Rossetti chuan a hla hril ‘The Plague’ tihah chuan, mite inrin hma hauha hriin mi a man zung zunga, thihna âng chh6unga a nem liam zawih zawih dan heti hian a loj phuah bawk.

 

            Chu! chhun lai taka thihna thla khawng ri chu!

            Mi â chuan a ha ţhialin, ‘Chu, hripui a lo thleng ta!’ a ti a,

            Chak taka hripui lêng hnuaiah mite chuan,

            Thi tate thlarau chan an ngaihtuah hman lo,

            An thinlung a chawlawl zo ta veka,

            ‘Thlanah chuan a zâlna tur hmun awl zawng thuai r’u!’

            - Hei bakah hian hripui lêng vanga hla hril (poetry) lungrûn tak tak lo piang hi a tam ta! Keini erawh kan vannei a, kan ramah him pialin kan la awm a nih hi! Heti tak maia khawvel a lo mangan tawh lai kha, Jeremia erawh chuan –

 

            Aw Lalpa, ka chakna leh ka kulhpui,

            Mangan nia ka inhumhimna!

 

            - a lo ti thei ta bik a! Nang, chhiartu duh tak, i ti ve thei ang em?

 

           

 

 

 

 

 


Fei Khawh Thlarau, Hriakthih-ate Buaina ! – Frederick Lalrindika – II


Home Crusade Sermon kan neih tawhte’n mipui mimir lam an hawi ţhuap renga, Simna Thuchah puan a nih mawlh mawlh hnuah, nizan kha chuan Pathian thinurna leh thikthu chhiatna chuan kohhran hrang hranga, Pathianin a rawngbawltu ni tura a Hriakthiha-te lam a hawi ta hruau mai a nih kha! Exodus kan en chuan, “Rimtui siamtu angin, hriakthih chu hriak thianghlim a ni ang” tih kan hmu a!

Mahse, kan rama hriakthih-ate zinga tam tak hi chu ri chher bengchheng, beng hriatna tichawmawlhtu, hriak bawlhhlawh leh Krista zuitute kâra hem thlak hmang mai an ni a. Pathianin he khawvel rimchhe takah hian, mi tin tâna thâwk lak tinuamtu, remna siamtu leh thlamuanna petu hriak rimtui ni tura hriak a thihate ngei kha, an rim a chhiata mite thinlung a luan chhiat ţhin vang hian, Pathian vaukhanna an tawh loh ring reng reng suh!

Chronicle kan en chuan. “Ka hriakthihate chu täwk suh” ti hialin Pathianin hriakthih-ate hi a humhalh a! Mahse, Jakoba lehkhathawn kan en thung chuan, “In zinga mi tam takte hi zirtirtuteah (rawngbawltuah) lo awm suh u, zirtirtuin rorêlna nasa leh zual kan tâwk ang tih kan hre si a!” tiin, anmahni a humhalh nat tluk zetin, an chungah ro a rêl fèt dawn tih hi, hriakthi-ate zinga tam tak changvawn a ni ngai lo!

Mipui pawh kan bang bik chuang lo! “Keimah ai chuan mi autirtu a pawimawh zawk a. Kei, Frederick Lalrindika ai chuan, thu min petu a pawimawh zawk” a tih lâwm lâwm lai pawhin, nimin lama Sermon kawmentu ţhenkhat chuan, rawngbawltute zawk lo ngaisâng a, ngaihhlut loh zawng lo la nei fân, kohhran bil anga thil lo la duh an la awm ta zel a nih hi!

“Mi ţhenkhat ve thung hi chu, Harhna sawi hnâwm zawnga ţawng ziah mai, intifing khekrek deuha Pathian thila lo inbrawlh ve ziah, Pathian nena kawmti duna, ‘Lalpa hei hi chu a ti dik chiah lo a ni’ tia ngaihdan fahrah tê tê lo rawlh ve ziah an awm a!” tih rumţhaihna thawm a lo chhuak bawk a nih kha! Kan Zoram zim tê-ah hian hetiang mite hi an va pung chak êm! Tin, “Engmah kan ni leh chuang lo ang, kan sâwtpui chuang lo” titute ngei pawh a rawn khâk a nih kha!

“Mipui ram hi chu Pathianin a au chim thaw khat niin ka hria. Danglamna pawh a thleng khat e. Mahse, kan rama Rawngbawltu, hriakthihate ram hi auh chim a nih loh chuan, mahni kohhran chawisânna intihveina te, rawngbawltute’n mahni thu leh hla bil tê tê an tlangaupuina kaltlanga kohhran mi ţheuh ni site inţhen hranna bawk a lo thleng leh ang. Tuna kan rama thil thleng mek, a hmusit zawng leh ngainep zawnga thu sawinate pawh a lo thleng leh ang!”

Hriakthiha-te buaina hi a lên tham êm avang leh, an pawi khawih hi a thûk êm avangin, Pathian tân ngaihmawh loh chi a ni lul lo ang. Anmahni avang hian chhûng khat ni reng si, biak in lawina hrang tlatte an lo awm phah a. Anmahni avang hian nupui pasal neih kawngah pawh buaina a lo thlen phah ţhin. Anmahni avang vek hian, ram rorêltu tur thlan kawngah pawh duh zawng aiin, mahni kohhran mi thlan zawkna a lo thlen phah fo a.

Anmahni avang hian, khawngaihna nun kan neih ţhin pawhin hleih nei zovin, kan kohhran huang bak pel khawngaihna kan nei hlei thei lo fo! Anmahni avang hian kan Mission Field-te chu kohhran hrang hrang ramriin a inbawhthuah kawkalh nuaia, ‘Kan Beram an rû!’ tih thawm ngaihnawm lohte a lo chhuah phah ţhin. Anmahni avang vek hian, Zoram chhûng khaw ţhenkhat, kohhran a din nual tawhna ngei pawh Ramthim a puanin a lo awm phah a!

He anmahni zia kaichhawngtu kohhrante pawhin, kohhran dangte chu nitin feiin an khawh an khawh phah ta ţhin a nih hi! “Kan lawmna ber tur chu, Pathian ram zauh hi a ni lawm ni?” tih a nih laiin, Hriakthiha-te zinga tam ber lawmna erawh a tling zo tawh ţhin lo a! Kan rawngbawlna rah a nih loh chuan, kohhran dang rawngbawlna raha lawm thei miah tawh lo an tam ta. Engvang nge? “Pathian kan hmangaih tawh loh vang a ni” tih hi Lalpa chhiahhlawh kaltanga chhanna lo chhuak chu a ni ta a ni.

“Isua hmangaihtute chu kan inrem ţhin” tih thu dik, a tidik lotua ţang zar zar Hriakthih-ate inrem theih lohna chuan, kohhran tinah zûng kaihin zâr a chhuah a. Kohhran mite chu inrem ahnekin, khawvel hmaah kan inkhing uaih uaih ta mai a nih hi! Kohhran bil kaltlanga kan thawhrimna, kan chhelna leh kan taimakna zawng zawngte chuan, ‘Pathian aia mahni rawngbawlna hmangaih zawktu’ nihna bak hlawh min pe lo!

‘Chuvangin ka khawnvar dahna ka la sawn mai ang’ tiin Pathianin vauna thu a chhak chhuak ta hlauh a nih hi! Mizoram Theological Association, kohhran hrang hranga Pathian thu zirte hian inzawm khawm an châkin, vawi tam Seminar leh lehkhabute hial tichhuak mah se, he khawvel thila kohhran bil anga kan hausakna, kan thil neih changkang pui puite chân leh midangin min hman ţawm hlauhna avangin taksa pumkhat, lû bera Krista nei thei lo kan ni mek a.

Chhuanlamah erawh Doctrine kan hmang a. Kâwrah Baptisma chan dan leh rin dan hran hran kan neih kan dah lal hmasa zawk ta ziah a. Chungte lah chu keimahni aţanga puak chhuah Doctrine pawh ni lo, Sapho hmuh chhuah, an nun leh ze mila an her rem mai a ni. Hei chen Pathian thu kan neih tawh hnu leh, Pathian hnung kan zui tawh hnuah pawh, Zofate lungrualna tlânga min hung thei Theology pawk chhuah theihna leh tumna pawh nei thei lo khawin, Denomination thuhnuaiah kan la kun ta cheu a nih hi!

Mahse, Pathian thu han en erawh chuan, Lal Isua hnungzui dan hi kawng khat bak a awm si lo! Eng hi nge kan buaina ber? Khawvel thilah kan hausa tain, kan neinung ta vet vet hlawm êm a nih hi! Chuvang chuan Feikhawh Thlarau kan chan hian min kalsan thei mawlh lo a nih hi! “Kan ram, Isua Krista betute chenna hi, ram dang mite’n damna an zawnna hmun, damna an channa hmun tur…” tia Lalpa chhiahhlawh au lâwm lâwm hian, Hriakthiha-te buaina hi ţhiat thei teh reng se la aw!

 


𝕭𝖆𝖎𝖇𝖚𝖑 𝖑𝖊𝖍 𝕾𝖍𝖆𝖐𝖊𝖘𝖕𝖊𝖆𝖗𝖊-𝖆 𝖙𝖍𝖚 𝖑𝖊𝖍 𝖍𝖑𝖆 𝖎𝖓𝖑𝖆𝖎𝖈𝖍𝖎𝖓𝖓𝖆.




Lengzem April chhuakah khan, ‘Tu nge i hming?’ tih hmangin L.B Tluanga’n article ngaihnawm ang reng tak a ziak a. Chu a thu ziakah chuan Shakespeare-a chanchin rawn sawiin, hriatna kawnga Shakespeare-a nun  kalh kim loh dan nia a hriat heti hian a ziak a – Heti chung pawh hian Shakespeare-a hriatna chu a la khingbai thei tho tih hi lo pawm ve phawt mai teh, tiin thu min pe a.

Khawvela Literature huaisen ber, darh zau ber chu Baibul niin, thu leh hla khawvela Sailo Ngûrpui an sawi thung chu Shakespeare-a hi a ni. Hei vang hian Shakespeare-a hian Baibul hi a hman rim ka ring ţhin a, mahse chu mi zuk finfiah tur chuan a kut chhuak piah lamah, Baibul belhchian ve a ngaih tlat avangin, Baibul leh Shakespeare-a kut chhuak hriat chian chu tihmâkmawh a ni lo thei lo.

Shakespeare-a hian khawvela English Baibul chhuak hmasaho kha a lo la khawm nasa mai a lo ni a. Geneva Baibul copy ringawt pawh za chuang neiin, Baibul chi hrang hrang, ţawngţai hlate thlengin a lo la khawm a lo ni.  Ngun taka thlithlaina rah chhuah aţanga lo lang ta chu, Elizabethan Poets kut chhuak Lemchan zawng zawngah aiin Shakespeare-a hian, Baibul thu leh hla a lo hmang rim zawk tih hi a ni ta a ni.

Shakespeare-a khan Baibul hi a hre bel hneh hle tih, a lemchan hrang hranga Baibul thu leh hla a hman dan aţangin kan hmu thei ta a lo ni. Hamlet leh Othello lemchante khan Baibul thu leh hla 50 aia tam hman an nei reng a lo ni a. Tin, Baibul thu leh hla chheh dan chiah hmang si lovin, Baibul thu leh hlain a sawi tum ang chiah ni si hmanga thu leh hla a rem hi tam tak hmuh tur an awm bawk.

Tichuan, Shakespeare-a hian a lemchan 38 aţangte khan, Allusion leh Quotation a hman zat niawm hriat theihte chu Baibul lehkhabu 42 aţangin an ni a. Chung lehkhabu zingah chuan thuthlung hlui bu 18 leh thuthlung thar bu 18 bawk leh, Apocrypha aţangin bu 6 te an ni. Hei hian Shakespeare-a’m Baibul a belh chian thawkhat turzia a tarlang chiang hle awm e.

Amaherawh chu, tuna Baibul kan hman lâr ni lo hian, Geneva Baibul zawk kha a chhawr rim ber a ni tih lo hre ta ila. Entirna han pe ta ila; ‘If it were done when ’tis done, then ’twere well. It were done quickly… (Hamlet, Scene VII) tih a rawn chher chhuahna chu, John 13:27 (Geneva Bible): Then said Jesus unto him, That thou doest, do quickly, tih aţanga a kaihlek angte hi hmuh tur a tam hle a lo ni.

Shakespeare-a thu leh hla ka duh tak zinga mi, The Merchant of Venice lemchana Poria-i’n; How far that little candle throws his beam! So shines a good deed in a naughty world, a tihte khan Philipi 2:15 thu; …among whome ye shine as lights in the worlde, tih aţanga a rawn chher chhuah a ni. Kum 1611 khan KJV Baibul hi tihchhuah a nih chauh avang leh, tihchhuah a nih hnu khan, Shakespeare-a hian kut chhuak a neih tam tak loh avangin, Geneva Baibul kha a hman rim ber tih loh rual a lo ni lo.

Hamlet kan en chuan, Horatio-a’n, carnal, bloody and unnatural acts…and in the upshot, purposes mistook, Fall’n on th’inventor’s heads, a han tihte kha, Ì Lalte 2:32 thu - the Lorde shal bring his blood upon his owns head, tih nen chhul khat chhuak an nihna kan hmu a nih hi. Two Gentlemen of Verona lemchana, follows the shepherd for food, tihte pawh Ezekiela 34 thu aţanga lak a ni tih a hriat mai a.

Shakespeare-a hian Sam leh thuthlung thar ringawt ni lovin, thuthlung hlui thlenga a chhiar nasat turzia min hriattir mai awm e. Chu mai a la ni lova, Apcrypha thlengin, a kut chhuak chei hnûm nân a hmang tih a kut chhuak kan zir chuan kan hmu thei bawk. Baibul thu leh hla a hman rim bera an sawi chu, Kaina leh Abela thu aţangin a ni a. Baibul bu zinga a hman rim ber erawh Sam Bu hi a ni thung.

Chhuitu ţhenkhat phei chuan Baibul thu leh hla 1200 chuang Shakespeare-a hian a hmang a, hei aia tam pawh hmuh tur a la awm ring pawh an awm bawk. Genesis, Matthaia leh Joba hi a hman rim pawl tak an ni a. Lemziak thiam hmingthang berte zinga mi Picasso-a khan, ‘Good artist copy, but great artist steal’ tia a lo sawi hmang thiam ber zinga mi ni kumkhua tawh tur chu Shakespeare-a kha a lo ni.

Thufing 5:15-18 thu-a, tuihna leh tuibel thute kha Othello lemchanah Desdemona-i ţawngkamah kan hmu a. Khawvela thiamna lama sulsuttu leh thluak ţha ber ber an tihte hi Juda mi an ni zel a. Chumi ka zuk chhuinaah chuan, Baibulah hian hriatna engkim a awm a, chu chu an zuk zir chhuak mai a ni, tiin hriattir ka ni. L.B Tluanga sawi ang deuh hian, Shakespeare-a hriatna hi a famkim lo hlea ngaih theih zawng a ni.

Mahse, Shakespeare-a thu leh hla tuipui tak tak mi chuan, zirna lam a ni emaw, eizawnna a ni emaw, vantlâng nun leh kalsiam a ni emaw, retheih pachhiat a ni emaw, kawng engkim hrut loh ahleih a nei lo tih a chhiar chhuak ve fovin ka ring. Tin, heti taka Baibul hre chianga hmang rimtu a lo nih tawhna pawh hian, finna leh remhriatna kawng tinrenga thuam a nihna a nemnghet hlein ka hre bawk. Chuvang tak chuan he thu hi ka han thai ta mai mai a ni e.

A hun taka Pathian chhiahhlawh lo lang Frederick Lalrindika !



Inkharkhip chhûnga ‘Simna’ thupui hmanga Chhûng Inkhawm (Crusade) kan neih mekah, thlarau indona chuan a vawrtawp thleng chhovin, mi tam takin rawngbawltute meuh pawh mi lâr (Celebrities) ang maiah chhuah chhohvin, mi tam takin khawvel thila mi lârte ang maiin anmahni kan lo thlir a, khawvel mi kan nih ang ngeiin, ngaihsân zawng leh ngaih theih loh zawngte hial kan lo nei ta bawk!

Thlarau hnathawh kaltlanga kan ramri vengtu tura, Thlarau hruaia awm Râlvengtute meuh pawh beiha awmin, chirhthehna hun remchang tak Sualin min siamsak a. Râlvengtute’n Lalpa sipai muthlu mekte thahrui chakna an siam tharsak lehna tur chu tih\huanawp tumin, an chungah eksiden hial a lo thlen phah ta! Zoram khawvel pawhin a kâ angin, khawvel dana demna an chhak chhuak ta bawk a nih kha!

Mahse, Zorama Lalpa sipai rual muthlu mekte thahrui siam thara a awmna tur chu dal rual a nih loh avangin, nizan khan Zofate hmaah tlangval naupang tak, khawvel thila mi chhuanawm a nihna reng reng hmuh tur rawn paipawn pawh nei lo, hman ni lawka piang tih hriat taka a hmêl pawhin a kum naupanna a puansak, khawvel thila mi tê, Thlarau Khawvelah erawh Pa Lian (God’s Giant) ni si a lo ding chhuak ta a nih kha.

“Thlarau Indona khawvela cheng Zofate chuan, kan biak in \heuhte kan sa changkangin kan sa lian tial tial a, kan ri mawi leh ri chher tun lai ber berte hmangin râl bei turin kan inthuam rip a. Mahse, sual kulh erawh kan \hiat thei lo tulh tulh ta mai a. Rimawi hmanruate a changkan tial tial laiin, kan zai erawh a nung lo tulh tulh mai a nih hi!” tiin, thlarau indona hmunah râlthuam inbel chung sia kan tlawm duai duai dan tarlan a ni ta a.

Saula râlthuam beltir chunga Goliatha hmachhawn tur leh, a ngûnhnâm leh âwmphâw hmanga râl tudawl tura Davida an thuam rip ang maia, khawvel mite’n an neih ve tho biak in leh a hmanraw changkang ber ber hmanga kan inthuamnaah, râl hmaa ding tur takngial pawhin ke kan pen thei lo mek a nih hi. Mi hla leh mi sual nia kan ngaihte takngial pawhin, heng kan râlthuam inbelte hi inbel ve châkna reng an nei lo a nih zawk hi!

Paula’n Epehsi kohhran hnena râlthuam inbel tur a sawi; felna âwmphâw, remna leh thutak silhfen, rinna phâw, chhandamna lûkhum leh ngûnhnâm Pathian thu leh \awng\aina leh dilna tinrenga inthuam Frederick-a chuan, entawn tur min pein, sual ngam loh leh tukdawl zawh loh Nun Krista zawk nizanah khan min kawhhmuh ta a nih kha!

“Tun ang hun hi Invenhim Hun (Defensive Mode) ni tawh lovin, râl tukdawl hun (Attacking Mode)-a kan awm hun a ni ta” tiin hriattirna Lalpa’n min puan khum ta a. Kum kha leh chen dâk leh hlau reng reng, Active member-te pawh râl do thei miah lova, mahni leh mahni inawih nun kumtluan tuma thil chi hrang hrang (Activities) kan tih nasatzia ngaihtuah rawh!

Zofate zingah Paula’n tleirawl Timothe-a hnenah chiang taka, “Sipaia thlangtu chu!” tia Isua’n a hnungzuitute a thlan chhan a sawi, haider lui reng renga hun kan chhiar liamna ni hi a tam lutuk ta! “Krista Isua sipai \ha tak angin…” tih a nih lai hian, sual dona tura thlarau hmanruate lak nachâng reng reng hre lo, a hriate pawhin an lak peih chuan lohna ramah he Kristian ram hi a chhuak ta a nih hi!

“Goliatha’n a chhun zan zawma Lalpa sipaite a vaukhum dûm dûm laia, Saula hova Israel fate invenhim tuma an bawk \huap ang mai khan, keini pawh hmelma pa rum \haihna hnuaiah kan bawk \huap mai a nih hi!” a tih ang maiin, hei leh chen hrilêng vanga kan inkharkhipa, chu hrilêngin nitin chanchin \ha lo hmanga min rum \haih tawh hnuah pawh, Davida anga râl do tur zawnga thu sawi leh hmalakna, infuih harhna kan nei hlei thei lo a nih kha.

Kan ram rorêltu, an thu sawi tam zawka Lalpa hming a naran maia lam thlazente chuan, Lal Saula nun ram chauhna thlarau changin, ram pum huap râldo \awng\ai hun pawh huaihawt tumna reng an la nei thei lo a! Zoram kohhran zawng zawng intelkhawmna MKHC pawhin huaisenna thlarau neiin, he khawvelah hian Zofate Isua leh Israelte Pathian hi; Pathian chungnung ber a nihzia lantira a awm theihna turin, hma an la ngam bawk hek lo!

“Sipai \awng\aina kan mamawh ta!” tih lo ri chhuak hian, he hrilêng chauh hmachhawn tura \awng\aina a huap lo tih hre rawh. Nitin zan tin chhûngkaw tin sualin ruihtheihthil, eirûkna sual, duhamna pamham, mahni hmasialna thlarau vir, mahni chauh inhmangaihna thlarau sual awpbehna hnuaia hei leh chen kan kun tawhna, kan nuna sual tinrengin min thuhnuaina leh min vau zamna do let tura Sipai Ţawng\aina a ni zawk tih hai lul suh!

“Lalber sipai kan ni; Lal Krista tân dopui turin; Sipaiah kan insiam” tih leh, “Nangni chhandam fate tho r’u; Hruaitu Krista belte chu; Harh r’u, aw hnam ropuite u” tih hlate hi tui êm êma lam chunga sa tlawrh hluam reng ringawt lo hian, a taka lantira pen chhuah hun a ni ta! Khuang hnih rik hleka lam dual dual hnam hi, râl hmaah chuan a dawihzep zep kan ni mek a nih hi!

A tawp berah chuan hei hian min tiharh rawh se! “Engvangin nge Saula khan râl a do ngam loh?” tih lo ri ta kha a ni! Zorama rawngbawltu, upa, Pastawr leh kohhran mi tam zawkte nunah hian min tidawihtu, sual zahzek kan neih tlat avangin, râl hmaah kan zam zel a nih hi! Sual zakzeh nei lo Frederick-a a lo langa, huaisenna thu a rawn tlangaupui hian, kohhran mi leh kohhran beltu leh hruaitute zingah, Mosia khan Pathian laka a huai ngam avanga, “Lalpa, i ropuina min hmuhtir ta che” tia a \awng\ai ngam ang khan, tun hunngei hian \awng\ai ve ngam kan awm dawn em, tiin Lalpa’n a chhiahhlawh kaltlangin zawhna min zawt ta!



Friday, January 31, 2020

Min au ve hian ka ring si a...


Rûn a ngui ruai, khawmual tlângtluanin,
Ka thinlai hmarpui suar ang a chim ni kha;
Nêmte'n tlai tin a her chhuak ţhin e.

Pûkpui angin ka hmu thim ruai ruai,
Ka di lênna chûl ram fan changin;
Kan nun puan ang a hlui thei lo'ng e.

Awmhar tinkim ka dawn zo lo ve,
Suihlung tilêng pualchang rual mual an liam e;
Zatlâng lam kaia ka zuk hmuh le.

Min tuarpui thiam lo ka di ngaih chu,
Chunnu lung a lêng zan thla êng zâm kârah;
Phunchawng lelthâng ţahna kan vuan e.

Hlimte'n lên lai ni a liam zo ta,
Ka ngai mang e kan sul i hnu mual liam lo;
Chûl hnu'n ngaiin mi au ve ngei ang.

Pathian thu hre lo Kristian ţhalai an tam !



Pathian thu zirna, Sande Sikul kan neiin inkhawm leh fellowship heti zat kan nei chung pawha Bible hre lo satliah tak mai an lo awm ta hi a mak takzet a ni! Kristian kan ni kan tihna anga kan dinhmun dik tak sawi chhuak duh lo lo tamziate hi!

Salim Zothanpuia a lo lang a, kan hlimthla dik tak ţhenkhat a rawn tarlang ta! Mahse, he hlimthla makzia hi ka zuk ngaihtuah phak ngai lo! Kohhrana Active member nula pakhat harsatna chu hei hi a ni; a bialpa nen mipat hmeichhiatna an lo hmang a lo ni.

Mahse, chu aia mak rapthlak zawk chu hei hi a ni; ka bialpa (kohhrana inhmang tak) chuan, Pathian thuin inhmangaih tawn ţheuh rawh u, tih a phal a ti a. Kan inhmangaih chuan kan lantir tur a ni, tiin mipat hmeichhiatna kan hmang a tihna Pathian thu hriat lohna mawlh hi!

Kan rama kohhran ţhalai pawl lian ber, CKŢP lamin Apologetic zirna a huaihawt a. Chuta, Branch aiawh pha ţhiau kal khawm zinga mite zawhna ţhenkhat chu a awihawm loh zawk hial mai! Jona nghapuiin a dawlhte kha a rintlak tak tak em? tihte a ni an zawh tak ni!

Kohhrana inhmang tak ţhalai pakhat pawh a hna a chân avangin Pathian lakah a vui ta a. Pathian a lo hriat dan kha a ni mak ta chu ni! Pathian chu hna petu, engkim mamawh kan neih zawng zawng phuhruktu tiin Pathian hi a lo hre mauh mai!

CKŢP lam huaihawt bawka ţhalai fuankhawmnaa an zawhnate hlei hlei hi a ni, kohhran anga ngaih pawimawh ngai ta chu ni! Branch aiawhtu zinga kal ve si khan, Pathian a awm tak tak leh tak tak loh zawhna an zawt tlat!

Hei hian rawng kan bawl dan tam zawk a tilang chiang ngawt mai. Pathian thu chhiara fianrial hun nei ngai miah lo kan tamzia a tilang a. Pathian ţihna tak tak han nei thei tur khawp hian eng chu nge ţih tur tih hre lo hi kan tam hle ngeiin a rinawm tlat a ni.

Engvangin nge Pathian thu hi kan hriat loha kan ngàwng tak em em mai ni? A chhan ni thei awma lang chu, a thawh tam tam lansarhna, a hnatlang peih peih piangthar ţha anga tehna, hla zir leh inkhawm taima, fellowship kal ţha ţha ringtu ţhaa kan inchhuah tak vang a nih hi!

Mi tam tak chuan an fatete leh an laina hnaite, sual lam awn nun an hman ai chuan kohhrana inhmana thil ţha an tih hi a lawmawm tho tho an ti ţhin! He ţawngkamina mi a hruai sual nasat dan hi chhut ngun a va ngai ta êm!

Juda lal Amazia nun kha en ngun hle rawh. Heti hian kan Pathian thu chuan a ti; ‘Lalpa mithmuhin thil ţha a ti a, amaherawh chu a rilru a pe famkim si lo’ a tihna kohhran kaltlanga thil ţha tih nazawng hi Pathian mithmuha felna a tling pha hlawl lo!

Sual lam awn ai chuan kohhran bel zawng, chhûngkaw tân a hahdamthlak ngei e. Mahse, khawvel ngaiha fel leh dik kawng zawh mai mai hian min chhandam hlek lo ang. Ni lo se, Amazia nun tawpna kha a chhe hle lo tawp ang!

Salim-a thu sawi apianga hriat tur awm pakhat chu mi rel hrat lutuk kan nihna hi a ni bawk! Mi kan relna chhan chu mi nuna sawisel tur, dem tur leh tlin lohna kan va hmuh vang niin thutaka kan awm loh vang a lo ni zel mai a ni.

Hawh u, Pathian thu hi zir chiangin a takin nunpui i tum teh ang u khai. Ka han tarlan tak ang em ema Pathian thu hre miah lo va ringtu awma awm zawng, khawi hmun mah kan thleng lul lo'ng e.

Thursday, January 2, 2020

Love is but a playground!



Love is nothing but a playground,
All men and women are its mere players;
Crabbed its field that of Age and Youth,
The goal is a conquest of one’s heart.

A wolf waiting for his prey to quenched his lust,
Under the pretext of the name love;
The tools of the game wits, charms, looks and deceit,
Each players plays their Aces boldly with pride.

The winner taketh all but the losers falls,
The defining moment end with a sobbing and a curse;
Goodbye the saddest word whisper through agony,
Where any man nor woman shall ever truly be a winner.

For all in nature is nothing but mortal,
All nature in love is but a mortal folly!

Friday, December 27, 2019

Sonnet








Be wise as thou art cruel; do not press,
My tongue-tied patience with too much disdain,
Lest sorrow lend me words, and words express,
The manner of my pity-wanting pain.

If I might teach thee wit, better it were,
Though not to love, yet love, to tell me so,
As testy sick men, when their deaths be near,
No news but health from their physicians know.

For if I should despair, I should grow mad,
And in my madness might speak ill of thee.
Now this ill-wresting world is grown so bad,
Mad sland’rers by mad ears believèd be.

That I may not be so, nor thou belied,
Bear thine eyes straight, though thy proud heart go wide.

𝐃𝐢𝐟𝐟𝐞𝐫𝐞𝐧𝐭 𝐅𝐨𝐫𝐦𝐬 𝐨𝐟 𝐏𝐨𝐞𝐭𝐫𝐲 𝐂𝐨𝐥𝐥𝐞𝐜𝐭𝐢𝐨𝐧𝐬

1. Echoes of You (Ottava Rima) Where are you now, when silence haunts the air? (A) Not one day passes without thoughts of you. (B) Wi...